We have given detailed Sharda Sanskrit Book Class 9 Solutions and Sankhya Class 9 Sanskrit संख्यावाचकाः come in handy for quickly completing your homework.
Class 9 Sanskrit Sankhya
Sankhya Sanskrit Class 9
Sankhya Class 9 Sanskrit संख्यावाचकाः
संख्या से आशय
‘वचनम् इति संख्या’ अर्थात् वचन का अर्थ ही संख्या होता है। ‘एक’ संख्यावाचक शब्द एकवचनांत होते हैं, ‘द्वि’ संख्यावाचक शब्द द्विवचनांत होते हैं तथा ‘त्रि’ और इससे आगे के शब्द बहुवचनांत होते हैं। संस्कृत में संख्या ज्ञान की शुरुआत शून्य से होती है। इसमें लिंग, वचन और विभक्ति के अनुसार संख्याओं के अलग-अलग रूप होते हैं। संख्याएँ आमतौर पर पुल्लिंग, स्त्रीलिंग और नपुंसकलिंग में बदलती है।
संख्या से संबंधित आवश्यक स्मरणीय बातें
- एक से चार तक के शब्द (संख्या) तीनों लिंगों में भिन्न-भिन्न होतें हैं।
- पाँच से लेकर आगे तक के सभी शब्द तीनों लिंगों में समान होते हैं।
- ‘एक’ शब्द सदा एकवचन होता है।
- ‘दो’ शब्द सदा द्विवचन होता है।
- तीन और उससे आगे के शब्द (संख्या) सदा बहुवचन में होते हैं।
संख्या संबंधित लिंग
अङ्का: एक:-1
- विभक्तिः – पुल्लिंग – स्त्रीलिंग – नपुंसकलिंग
- प्रथमा – एक: – एका – एकम्
- द्वितीया – एकम् – एकाम् – एकम्
- तृतीया – एकेन – एकया – एकेन
- चतुर्थी – एकस्मै – एकस्यै – एकस्मै
- पञ्चमी – एकस्मात् – एकस्याः – एकस्मात्
- षष्ठी – एकस्य – एकस्याः – एकस्य
- सप्तमी – एकस्मिन् – एकस्याम् – एकस्मिन्
अङ्का: द्विः -2
- विभक्तिः – पुल्लिंग – स्त्रीलिंग – नपुंसकलिंग
- प्रथमा – द्वौ – द्वे – द्वे
- द्वितीया – द्वौ – द्वे – द्वे
- तृतीया – द्वाभ्याम् – द्वाभ्याम् – द्वाभ्याम्
- चतुर्थी – द्वाभ्याम् – द्वाभ्याम् – द्वाभ्याम्
- पञ्चमी – द्वाभ्याम् – द्वाभ्याम् – द्वाभ्याम्
- षष्ठी – द्वयोः – द्वयोः – द्वयोः
- सप्तमी – द्वयोः – द्वयोः – द्वयोः
अङ्का: त्रि-3
- विभक्ति – पुल्लिंग – स्त्रीलिंग – नपुंसकलिंग
- प्रथमा – त्रयः – तिस्र: – त्रीणि
- द्वितीया – त्रीन् – तिस्रः – त्रीणि
- तृतीया – त्रिभिः – त्रिसृभि: – त्रिभि:
- चतुर्थी – त्रिभ्यः – तिसृभ्यः – त्रिभ्यः
- पञ्चमी – त्रिभ्यः – तिसृभ्यः – त्रिभ्यः
- षष्ठी – त्रयाणाम् – तिसृणाम् – त्रयाणाम्
- सप्तमी – त्रिषु – तिसृषु – त्रिषु
अङ्का: चतुर् – 4
- विभक्ति – पुल्लिंग – स्त्रीलिंग – नपुंसकलिंग
- प्रथमा – चतुरः – चतस्र: – चत्वारि
- द्वितीया – चत्वारः – चतस्रः – चत्वारि
- तृतीया – चतुर्भिः – चतसृभिः – चतुर्भिः
- चतुर्थी – चतुर्भ्यः – चतसृभ्यः – चतुर्भ्यः
- पञ्चमी – चतुर्भ्यः – चतसृभ्यः चतुर्भ्यः
- षष्ठी – चतुर्णाम् – चतसृणाम् – चतुर्णाम्
- सप्तमी – चतुर्षु – चतसृषु – चतुर्षु
एक से सौ तक संख्या शब्द
अङ्काः – शब्दाः
1. एक:/एका/एकम् (१)
2. द्वौ / द्वे (२)
3. त्रयः/तिस्र:/त्रीणि (३)
4. चत्वारः / चत्वारि (४)
5. पञ्च (५)
6. षट् (६)
7. सप्त (७)
8. अष्ट (८)
9. नव (९)
10. दश (१०)
11. एकादश: (११)
12. द्वादश: (१२)
13. त्रयोदश: (१३)
14. चतुर्दश: (१४)
15. पञ्चदश: (१५)
16. षोडश: (१६)
17. सप्तदश: (१७)
18. अष्टादश: (१८)
19. एकोनविंशतिः (१९)
20. विंशति: (२०)
21. एकविंशति: (२१)
22. द्वाविंशति: (२२)
23. त्रयोविंशतिः (२३)
24. चतुर्विंशति: (२४)
25. पञ्चविंशतिः (२५)
26. षड्विंशतिः (२६)
27. सप्तविंशति: (२७)
28. अष्टविंशतिः (२८)
29. नवविंशतिः (२९)
30. त्रिंशत् (३०)
31. एकत्रिंशत् (३१)
32. द्वात्रिंशत् (३२)
33. त्रयस्त्रिंशत् (३३)
34. चतुस्त्रिंशत् (३४)
35. पञ्चत्रिंशत् (३५)
36. षट्त्रिंशत् (३६)
37. सप्तत्रिंशत् (३७)
38. अष्टत्रिंशत् (३८)
39. नवत्रिंशत् (३९)
40. चत्वारिंशत् (४०)
41. एकचत्वारिंशत् (४१)
42. द्विचत्वारिंशत् (४२)
43. त्रिचत्वारिंशत् (४३)
44. चतुश्चत्वारिंशत् (४४)
45. पञ्चचत्वारिंशत् (४५)
46. षट्चत्वारिंशत् (४६)
47. सप्तचत्वारिंशत् (४७)
48. अष्टचत्वारिंशत् (४८)
49. नवचत्वारिंशत् (४९)
50. पञ्चाशत् (५०)
51. एकपञ्चाशत् (५१)
52. द्विपञ्चाशत् (५२)
53. त्रिपञ्चाशत् (५३)
54. चतुःपञ्चाशत् (५४)
55. पञ्चपञ्चाशत् (५५)
56. षट्पञ्चाशत् (५६)
57. सप्तपञ्चाशत् (५७)
58. अष्टपञ्चाशत् (५८)
59. एकोनषष्टिः (५९)
60. षष्टिः (६०)
61. एकषष्टि: (६१)
62. द्विषष्टिः (६२)
63. त्रिषष्टिः (६३)
64. चतुष्षष्टिः (६४)
65. पञ्चषष्टिः (६५)
66. षट्षष्टिः (६६)
67. सप्तषष्टिः (६७)
68. अष्टषष्टिः (६८)
69. नवषष्टिः (६९)
70. सप्तति: (७०)
71. एकसप्तति: (७१)
72. द्विसप्ततिः (७२)
73. त्रिसप्तति: (७३)
74. चतुस्सप्तति: (७४)
75. पञ्चसप्ततिः (७५)
76. षट्सप्तति: (७६)
77. सप्तसप्तति: (७७)
78. अष्टसप्तति: (७८)
79. एकोनाशीति: (७९)
80. अशीति: (८०)
81. एकाशीतिः (८१)
82. द्वयशीति: (८२)
83. त्रयशीतिः (८३)
84. चतुरशीति: (८४)
85. पञ्चाशीतिः (८५)
86. षडशीतिः (८६)
87. सप्ताशीतिः (८७)
88. अष्टाशीतिः (८८)
89. एकोननवतिः (८९)
90. नवतिः (९०)
91. एकनवतिः (९१)
92. द्विनवतिः (९२)
93. त्रिनवतिः (९३)
94. चतुर्नवतिः (९४)
95. पञ्चनवतिः (९५)
97. सप्तनवतिः (९७)
96. षण्णवति: (९६)
98. अष्टनवतिः (९८)
99. नवनवतिः (९९)
100. शतम् (१००)
1000. सहस्रम् (१०००)
10000. अयुतम् (१००००)
100000. लक्षम् (१०००००)
अभ्यासप्रश्नाः
नवीनतम् परीक्षा पैटर्न पर आधारित प्रश्न
बहुविकल्पीय प्रश्
अधोलिखितवाक्येषु अङ्कानां स्थाने सङ्ख्यावाचकपदैः रिक्तस्थानपूर्ति कुरुत।
(निम्नलिखित वाक्यों में अंकों के स्थान पर संख्यावाचक शब्दों से रिक्त स्थानों की पूर्ति कीजिए ।)
प्रश्न 1.
मम विद्यालय ………(1) आदर्श: विद्यालयः अस्ति ।
(क) एक:
(ख) एका
(ग) एकं
(घ) एकां
उत्तर:
(क) एक:
प्रश्न 2.
नीडे………(2) चटके स्तः।
(क) द्वौ
(ख) द्वे
(ग) द्वे
(घ) द्वि
उत्तर:
(ख) द्वे
प्रश्न 3.
विद्यालये ……. (4) विशाल वृक्षाः सन्ति
(क) चतस्र:
(ख) चत्वारि
(ग) चत्वारः
(घ) चत्वारा:
उत्तर:
(ग) चत्वारः
प्रश्न 4.
………. (4) छात्राः क्रीडास्थले क्वारः
(क) चत्वारि
(ख) चत्वारः
(ग) चतस्रः
(घ) चत्वारा:
उत्तर:
(ग) चतस्रः
प्रश्न 5.
इदं ……….(1) पुस्तकं मम अस्ति ।
(क) एकम्
(ख) एका
(ग) एकः
(घ) एक
उत्तर:
(क) एकम्
प्रश्न 6.
कालिदासः ………..(3) नाटकानि अलिखत् ।
(क) त्रयम
(ख) त्रीणि
(ग) त्रि
(घ) त्रयः
उत्तर:
(ख) त्रीणि
प्रश्न 7.
तरौ ………… (5) पक्षिणः कूजन्ति।
(क) पञ्च
(ख) पञ्चा:
(ग) पञ्चं
(घ) पञ्चमं
उत्तर:
(क) पञ्च
प्रश्न 8.
ताः ………. (3) स्त्रियः नगरं गच्छन्ति ।
(क) त्रीणि
(ख) तिस्र:
(ग) त्रयः
(घ) त्रि
उत्तर:
(ख) तिस्र:
प्रश्न 9.
……….. (2) गजौ चलतः।
(क) द्वौ
(ख) द्वे
(ग) द्वा
(घ) द्वि
उत्तर:
(क) द्वौ
प्रश्न 10.
……..(1) पेयं दीयताम्।
(क) एकम्
(ख) एक:
(ग) एका
(घ) एक
उत्तर:
(क) एकम्
प्रश्न 11.
दशरथस्य ………. (4) पुत्राः आसन्।
(क) चत्वारः
(ख) चत्वारि
(ग) चतस्र:
(घ) चतुराणि
उत्तर:
(क) चत्वारः
प्रश्न 12.
मानवस्य …….. (2) हस्तौ भवतः।
(क) द्वौ
(ख) द्वे
(ग) द्वा
(घ) द्वि
उत्तर:
(क) द्वौ
प्रश्न 13.
विद्यालये. ………. (3) प्रयोगशालाः सन्ति ।
(क) तिस्र:
(ख) त्रयः
(ग) त्रीणि
(घ) त्रि
उत्तर:
(क) तिस्र:
प्रश्न 14.
अहं ………(3) पुष्पाणि पश्यामि ।
(क) त्रय
(ख) तिस्र:
(ग) त्रीणि
(घ) त्रि
उत्तर:
(ग) त्रीणि
प्रश्न 15.
अस्मिन् उद्याने ……..(5) आम्रवृक्षाः सन्ति ।
(क) पञ्चं
(ख) पञ्चा:
(ग) पञ्च
(घ) पञ्चमं
उत्तर:
(ग) पञ्च
प्रश्न 16.
अस्य विद्यालयस्य …….. (1) प्रमुखं प्रवेशद्वारम् अस्ति ।
(क) एकम्
(ख) एकः
(ग) एका
(घ) एक
उत्तर:
(क) एकम्
प्रश्न 17.
रमेशः ……….(4) पुस्तकानि लिखति ।
(क) चत्वारि
(ख) चतुराणि
(ग) चत्वारः
(घ) चतस्रः
उत्तर:
(क) चत्वारि
प्रश्न 18.
…….. (1) छात्रः विद्यालयं गच्छति।
(क) एक:
(ख) एकम्
(ग) एका
(घ) एक
उत्तर:
(क) एक:
प्रश्न 19.
वृक्षात् ……….(5) फलानि पतन्ति ।
(क) पञ्च
(ख) पञ्चा:
(ग) पञ्चमं
(घ) पञ्चं
उत्तर:
(क) पञ्च
प्रश्न 20.
विद्यालये……..(4) वृक्षाः अशोकस्य सन्ति ।
(क) चत्वारः
(ख) चतस्त्र:
(ग) चत्वारि
(घ) चतुराणि
उत्तर:
(क) चत्वारः
प्रश्न 21.
……….(1) बालिका लिखति ।
(क) एकम्
(ख) एका
(ग) एक:
(घ) एकाम्
उत्तर:
(ख) एका
प्रश्न 22.
क्रीडाक्षेत्रे ……….(5) बालकाः क्रीडन्ति ।
(क) पञ्च
(ख) पञ्चं
(ग) पञ्चा:
(घ) पञ्चमं
उत्तर:
(क) पञ्च
प्रश्न 23.
दशरथस्य ……..(3) राज्ञयः आसन्।
(क) त्रीणि
(ख) त्रि
(ग) तिस्रः
(घ) त्रयः
उत्तर:
(ग) तिस्रः
प्रश्न 24
………. महिले फलानि आनयतः ।
(क) द्वौ
(ख) द्वा
(ग) द्वे
(घ) द्वि
उत्तर:
(ग) द्वे
प्रश्न 25.
सा ………(4) फलानि खादति ।
(क) चत्वारि
(ख) चतस्त्रः
(ग) चत्वारः
(घ) चतुराणि
उत्तर:
(क) चत्वारि
लघु-उत्तरीय – प्रश्नाः
अधोलिखितवाक्येषु अङ्कानां स्थाने सङ्ख्यावाचकपदैः रिक्तस्थानपूर्ति कृत्वा पुनः लिखत।
(निम्नलिखित वाक्यों में अंकों के स्थान पर संख्यावाचक शब्दों से रिक्त स्थानों की पूर्ति करके पुनः लिखिए |)
प्रश्न 1.
विद्यालयस्य………….(3) सहायकद्वाराणि अपि सन्ति ।
उत्तर:
विद्यालयस्य त्रीणि (3) सहायकद्वाराणि अपि सन्ति ।
प्रश्न 2.
उद्याने………. (3) बालिकाः क्रीडन्ति ।
उत्तर:
उद्याने तिस्रः (3) बालिकाः क्रीडन्ति ।
प्रश्न 3.
…………(2) बालिके तत्र क्रीडतः ।
उत्तर:
द्वे (2) बालिके तत्र क्रीडतः ।
प्रश्न 4.
विद्यालय………..(1) सुयोग्यः प्रधानाचार्यः अस्ति ।
उत्तर:
विद्यालये एकः (1) सुयोग्यः प्रधानाचार्यः अस्ति।
प्रश्न 5.
वेदाः …….(4) सन्ति।
उत्तर:
वेदा: चत्वारः (4) सन्ति ।
प्रश्न 6.
वृक्षे…….. (3) कोकिलाः सन्ति।
उत्तर:
वृक्षे तिस्रः कोकिलाः सन्ति।
प्रश्न 7.
मम हस्ते …….(2) फले स्तः ।
उत्तर:
मम हस्ते द्वे (2) फले स्तः ।
प्रश्न 8.
……..(2) व्याघ्रौ मृगं हन्ति ।
उत्तर:
द्वौ (2) व्याघ्रौ मृगं हन्ति ।
प्रश्न 9
………..(2) बालकौ नदीं पश्यतः ।
उत्तर:
द्वौ (2) बालकौ नदीं पश्यतः ।
प्रश्न 10.
शिशु …….. (4) मोदकानि खादति ।
उत्तर:
शिशु चत्वारि (4) मोदकानि खादति ।
प्रश्न 11.
भवन्तौ……………….. (2) फले खादतः।
उत्तर:
भवन्तौ द्वे (2) फले खादतः।
प्रश्न 12.
रामस्य ………(2) पुत्रौ आस्ताम्।
उत्तर:
रामस्य द्वौ (2) पुत्रौ आस्ताम् ।
प्रश्न 13.
त्वं ………(2) पत्र लिखसि ।
उत्तर:
त्वं द्वे (2) पत्रे लिखसि ।
प्रश्न 14.
विद्यालये ………. (2) क्रीडाक्षेत्रे अपि स्तः ।
उत्तर:
विद्यालये द्वे (2) क्रीडाक्षेत्रे अपि स्तः।
प्रश्न 15.
विद्यालये …….(3) उद्यानानि अपि सन्ति ।
उत्तर:
विद्यालये त्रीणि (3) उद्यानानि अपि सन्ति ।
प्रश्न 16.
विद्यालयस्य कार्यालये ……….(3) लिपिकाः सन्ति ।
उत्तर:
विद्यालयस्य कार्यालये त्रयः (3) लिपिकाः सन्ति ।
प्रश्न 17.
अस्माकं कक्षायां …….(5) बालिकाः पठन्ति ।
उत्तर:
अस्माकं कक्षायां पञ्च (5) बालिकाः पठन्ति ।
प्रश्न 18
………..(4) अजाः चरन्ति ।
उत्तर:
चतस्र: (4) अजाः चरन्ति ।
प्रश्न 19.
वयं ……. (3) स्मः ।
उत्तर:
वयं त्रयः (3) स्मः ।
प्रश्न 20
……. (1) मालाकारः स्रज रचयति ।
उत्तर:
एक: (1) मालाकार: स्रजं रचयति।
प्रश्न 21.
अत्र ……..(1) साधुः वसति।
उत्तर:
अत्र एकः (1) साधुः वसति ।
प्रश्न 22.
दशरथस्य …….(3) भार्याः आसन्।
उत्तर:
दशरथस्य तिस्रः (3) भार्याः आसन् ।
प्रश्न 23.
तत्र ……..(3) कपोता: उड्डयन्ति ।
उत्तर:
तत्र त्रयः (3) कपोता: उड्डयन्ति ।
प्रश्न 24
……………(4) महिलाः विद्यालये कार्यं कुर्वन्ति ।
उत्तर:
चतस्रः (4) महिला : विद्यालये कार्यं कुर्वन्ति ।
प्रश्न 25.
नद्यां ………(3) नौकाः तरन्ति ।
उत्तर:
नद्यां तिस्रः (3) नौका: तरन्ति ।
प्रश्न 26.
मम गृहे ……….(5) महिलाः सन्ति।
उत्तर:
मम गृहे पञ्च (5) महिलाः सन्ति ।
प्रश्न 27.
गजस्य ………(2) दन्तौ भवतः ।
उत्तर:
गजस्य द्वौ (2) दन्तौ भवतः ।
प्रश्न 28.
विद्यालये ……….(3) शिक्षिकाः अपि सन्ति ।
उत्तर:
विद्यालये तिस्रः (3) शिक्षिकाः अपि सन्ति ।
प्रश्न 29.
उद्याने ……..(1) वृक्षस्य शाखायां कोकिला कूजति ।
उत्तर:
उद्याने एकस्य (1) वृक्षस्य शाखायां कोकिला कूजति ।
प्रश्न 30.
जना: ……… (2) नेत्राभ्यां पश्यन्ति ।
उत्तर:
जना: द्वाभ्याम् (2) नेत्राभ्यां पश्यन्ति।
प्रश्न 31.
…….. (2) अश्वौ तीव्रं धावतः ।
उत्तर:
द्वौ (2) अश्वौ तीव्रं धावतः ।
प्रश्न 32.
दशरथस्य ……….(4) पुत्राः आसन्।
उत्तर:
दशरथस्य चत्वार: (4) पुत्राः आसन् ।
प्रश्न 33.
वृक्षात् …….(1) पक्वं फलं पतति ।
उत्तर:
वृक्षात् एकम् (1) पक्वं फलं पतति ।
प्रश्न 34.
पाण्डवाः ………. (5) आसन्।
उत्तर:
पाण्डवा: पञ्च (5) आसन्।
प्रश्न 35.
पुस्तकालये……(3) मित्राणि पुस्तकं पठन्ति।
उत्तर:
पुस्तकालये त्रीणि (3) मित्राणि पुस्तकं पठन्ति ।
प्रश्न 36.
वेदाः ………(4) सन्ति ।
उत्तर:
वेदा: चत्वारः (4) सन्ति ।
प्रश्न 37.
अश्वस्य ……..(4) पादाः भवन्ति ।
उत्तर:
अश्वस्य चत्वारः (4) पादाः भवन्ति ।
प्रश्न 38.
उद्याने……..(3) बालिकाः कन्दुकेन क्रीडन्ति।
उत्तर:
उद्याने तिस्रः (3) बालिकाः कन्दुकेन क्रीडन्ति ।
प्रश्न 39.
अत्र ……….(2) वृक्षौ स्तः ।
उत्तर:
अत्र द्वौ (2) वृक्षौ स्तः ।
प्रश्न 40.
…….(1) नर्तकी रङ्गमञ्चे नृत्यति ।
उत्तर:
एका (1) नर्तकी रङ्गमञ्चे नृत्यति।
प्रश्न 41.
……(4) नायिका: नृत्यन्ति ।
उत्तर:
चतस्र: (4) नायिका : नृत्यन्ति ।
प्रश्न 42.
……..(2) छात्रौ पुस्तकं पठतः ।
उत्तर:
द्वौ (2) छात्रौ पुस्तकं पठतः ।
प्रश्न 43.
………….(3) गजाः धावने असमर्थाः सन्ति ।
उत्तर:
त्रयः (3) गजाः धावने असमर्थाः सन्ति ।
प्रश्न 44.
तत्र ……….(1) बालकः पठति ।
उत्तर:
तत्र एकः (1) बालकः पठति ।
प्रश्न 45.
सरोवरे……..(4) मत्स्याः आसन् ।
उत्तर:
सरोवरे चतस्रः (4) मत्स्याः आसन्।
प्रश्न 46
……….(1) व्याधः तत्र आसीत् ।
उत्तर:
एकः (1) व्याधः तत्र आसीत् ।
प्रश्न 47.
एकस्मिन् वृक्षे…….(3) शुकाः आसन् ।
उत्तर:
एकस्मिन् वृक्षे त्रयः (3) शुकाः आसन् ।
प्रश्न 48.
मानवस्य शरीरे….(2) पादौ स्तः।
उत्तर:
मानवस्य शरीरे द्वौ (2) पादौ स्तः ।
प्रश्न 49.
मानवस्य हस्ते ………(5) अङ्गुल्यः भवन्ति ।
उत्तर:
मानवस्य हस्ते पञ्च (5) अङ्गुल्यः भवन्ति ।
प्रश्न 50.
अस्मिन् वृक्षे ……..(2) काकौ तिष्ठतः ।
उत्तर:
अस्मिन वृक्षे द्वौ (2) काकौ तिष्ठतः ।
प्रश्न 51.
मम ……….(4) भ्रातरः सन्ति ।
उत्तर:
मम चत्वारः (4) भ्रातरः सन्ति ।
प्रश्न 52.
मम कक्षायां………(5) बालिकाः सन्ति ।
उत्तर:
मम कक्षायां पञ्च (5) बालिकाः सन्ति ।
प्रश्न 53.
शङ्करस्य … (3) नेत्राणि सन्ति ।
उत्तर:
शङ्करस्य त्रीणि (3) नेत्राणि सन्ति ।
प्रश्न 54.
धनस्य……. (3) गतयः भवन्ति ।
उत्तर:
धनस्य (3) तिस्रः गतयः भवन्ति।
प्रश्न 55.
…….(5) बालकाः खादन्ति ।
उत्तर:
पञ्च (5) बालकाः खादन्ति ।
प्रश्न 56.
मुखे…….(1) जिह्वा अस्ति।
उत्तर:
मुखे एका (1) जिह्वा अस्ति ।
प्रश्न 57.
मम पार्श्वे ………(4) पुस्तकानि सन्ति ।
उत्तर:
मम पार्श्वे चत्वारि (4) पुस्तकानि सन्ति ।
प्रश्न 58.
विद्यालये…..(4) शिक्षकाः पाठयन्ति ।
उत्तर:
विद्यालये चत्वारः (4) शिक्षकाः पाठयन्ति ।
प्रश्न 59.
…….. (3) नार्यः मार्गे गच्छन्ति ।
उत्तर:
तिस्रः (3) नार्यः मार्गे गच्छन्ति ।
प्रश्न 60.
मह्यं ……..(4) फलानि यच्छ ।
उत्तर:
मह्यं चत्वारि (4) फलानि यच्छ।
प्रश्न 61.
नासिकायां………(2) छिद्रे स्तः ।
उत्तर:
नासिकायां द्वे (2) छिद्रे स्तः ।
प्रश्न 62.
सः बालकः ………(1) पत्रं लिखति ।
उत्तर:
सः बालकः एकम् (1) पत्रं लिखति ।
प्रश्न 63.
………….(2) बालकौ अत्र आगच्छतः ।
उत्तर:
द्वौ (2) बालकौ अत्र आगच्छतः ।
प्रश्न 64.
गुरुकुले…….. (4) छात्राः वेदान् पठन्ति।
उत्तर:
गुरुकुले चत्वारः (4) छात्राः वेदान् पठन्ति ।
प्रश्न 65.
ताः ………(3) बालिकाः विद्यालयं गच्छन्ति ।
उत्तर:
ताः तिस्रः बालिकाः विद्यालयं गच्छन्ति ।
प्रश्न 66.
वृक्षे……….(4) आम्रफलानि सन्ति ।
उत्तर:
वृक्षे चत्वारि (4) आम्रफलानि सन्ति ।
प्रश्न 67.
……….(3) फलानि मधुराणि सन्ति ।
उत्तर:
त्रीणि (3) फलानि मधुराणि सन्ति ।
प्रश्न 68
………(4) महिलाः भोजनं पचन्ति ।
उत्तर:
चतस्र: (4) महिलाः भोजनं पचन्ति ।
प्रश्न 69.
………..(2) महिले वार्तालापं कुरुतः ।
उत्तर:
द्वे (2) महिले वार्तालापं कुरुतः ।
प्रश्न 70.
मम…….(1) नासिका अस्ति ।
उत्तर:
मम एका (1) नासिका अस्ति ।
प्रश्न 71.
अत्र…….(2) हंसौ विहरतः।
उत्तर:
अत्र द्वौ (2) हंसौ विहरतः ।
प्रश्न 72.
अत्र ……..(3) वर्तिकाः तरन्ति।
उत्तर:
अत्र तिस्रः (3) वर्तिकाः तरन्ति ।
प्रश्न 73.
……….(1) बकः अपि अत्र तिष्ठति ।
उत्तर:
एक: (1) बकः अपि अत्र तिष्ठति ।
प्रश्न 74.
अस्मिन् सरोवरे …….(4) कमलानि सन्ति ।
उत्तर:
अस्मिन् सरोवरे चत्वारि (4) कमलानि सन्ति ।
प्रश्न 75.
कृषकस्य ……….(4) पुत्राः आसन्।
उत्तर:
कृषकस्य चत्वार: (4) पुत्राः आसन् ।
प्रश्न 76.
सः ………(1) पत्रं लिखति ।
उत्तर:
सः एकम् (1) पत्रं लिखति ।
प्रश्न 77.
स्यूते …… (3) पुस्तकानि सन्ति।
उत्तर:
स्यूते त्रीणि (3) पुस्तकानि सन्ति ।
प्रश्न 78.
…….(1) छात्रायाः माता आगच्छति ।
उत्तर:
एकस्याः (1) छात्राया: माता आगच्छति ।
प्रश्न 79.
………(2) बालिके प्रतिदिनं गायतः ।
उत्तर:
द्वे (2) बालिके प्रतिदिनं गायतः ।
प्रश्न 80.
……….(4) बालकाः क्रीडन्ति ।
उत्तर:
चत्वार: (4) बालकाः क्रीडन्ति ।
प्रश्न 81.
वेदाः …….(4) सन्ति।
उत्तर:
वेदाः चत्वारः (4) सन्ति ।
प्रश्न 82.
पुराणानि ………(18) सन्ति ।
उत्तर:
पुराणानि अष्टादश (18) सन्ति ।
प्रश्न 83.
भासः ……….(13) नाटकानि अलिखत् ।
उत्तर:
भासः त्रयोदश (13) नाटकानि अलिखत् ।
प्रश्न 84.
वृक्षे ………(3) कोकिलाः सन्ति।
उत्तर:
वृक्षे तिस्रः(3) कोकिला: सन्ति ।
प्रश्न 85.
मासे ………(30) दिनानि भवन्ति ।
उत्तर:
मासे (30) त्रिंशत् दिनानि भवन्ति ।
प्रश्न 86.
ताः ……….(3) स्त्रियः ग्रामं गच्छन्ति ।
उत्तर:
ता: (3) तिस्रः स्त्रियः ग्रामं गच्छन्ति ।
प्रश्न 87
………..(1) उद्याने विंशतिवृक्षाः आसन्।
उत्तर:
एकस्मिन् (1) उद्याने विंशतिवृक्षाः आसन्।
प्रश्न 88.
तडागे …….(4) कमलानि विकसन्ति ।
उत्तर:
तडागे चत्वारि (4) कमलानि विकसन्ति ।
प्रश्न 89.
……..(2) कोकिले कूजतः।
उत्तर:
द्वे (2) कोकिले कूजतः ।
प्रश्न 90.
वृक्षे ……… (2) काकौः कूजतः।
उत्तर:
वृक्षे द्वौ (2) काकौः कूजतः ।
अभ्यासः
प्रश्न 1.
अधोलिखित-वाक्येषु अङ्कानां स्थाने संख्यावाचकविशेषणैः रिक्तस्थानपूर्तिः करणीया
(i) एकस्मिन् तडागे (4) ………… मत्स्याः आसन्।
(ii) (1) ………. व्याधः तत्र आगतवान्।
(iii) अवदत् च श्वः अस्माकं (3) ………. भगिन्यः आगमिष्यन्ति सर्वान् मत्स्यान् गृहीत्वा नेष्यन्ति।
(iv) एकः वृद्धः मत्स्यः सर्वान् (4) ………. मत्स्यान् अकथयत् “नास्ति चिन्ता। श्वः कदापि न आगमिष्यति।
उत्तर:
(i) चत्वारः
(ii) एकः
(iii) तिस्रः
(iv) चतुरः।
प्रश्न 2.
अधोलिखितेषु वाक्येषु अङ्कानां स्थाने संख्यावाचकविशेषणैः रिक्तस्थानपूर्तिः क्रियताम्
एकदा
(i) ……… वृक्षे
(ii) ……… शुकाः निवसन्ति स्म।
(iii) ……….. कोकिले अपि समागते।
(iv) …………….खगेषु परस्परं घनिष्ठा मैत्री आसीत।
उत्तर:
(i) एकस्मिन्
(ii) त्रयः
(iii) द्वे
(iv) पञ्चसु।
प्रश्न 3.
अधोलिखितेषु वाक्येषु अङ्कानां स्थाने संख्यावाचकविशेषणैः रिक्तस्थानपूर्तिः क्रियताम्
एकेन छात्रेण वार्षिकपरीक्षायाम् संस्कृते (80)
(i) ………. अङ्का, गणिते (75)
(ii) ………. अङ्का विज्ञाने (60)
(iii) ……….. अङ्का योगे च (50)
(iv) …………. अङ्का लब्धाः । तेन संस्कृते सर्वाधिकाः अङ्का प्राप्ताः।
उत्तर:
(i) अशीतिः
(ii) पञ्चसप्ततिः
(iii) षष्टिः
(iv) पञ्चाशत्।
प्रश्न 4.
अधोलिखितेषु वाक्येषु अङ्कानां स्थाने संख्यावाचकविशेषणैः रिक्तस्थानपूर्तिः क्रियताम्
वयम् (28)
(i) ………….. छात्राः रेलयानेन पुरीनगरस्य यात्रायै गतवन्तः। अस्माभिः सह (3)
(ii) ……… अध्यापकाः (4)
(iii) …………. अध्यापिका च आसन्। पुरीनगरे मम (5)
(iv) ………. मित्रम् अपि वसति।
उत्तर:
(i) अष्टाविंशतिः
(ii) त्रयः
(iii) चतस्रः
(iv) एकम्।
प्रश्न 5.
अधोलिखितेषु वाक्येषु अङ्कानां स्थाने संख्यावाचकविशेषणैः रिक्तस्थानपूर्तिः क्रियताम्
सूर्यः
(1) ……….. अस्ति। सूर्यस्य
(2) …………. गती। जगतः
(3) ………… स्थितयः सृष्टि: विकास: प्रलयः च। कालस्य च
(4) …………….. युगानि।
उत्तर:
(1) एकः
(2) द्वे
(3) तिस्त्रः
(4) चत्वारि।
प्रश्न 6.
अङ्कानां स्थाने संस्कृतसंख्यावाचकविशेषणैः पूरयित्वा अधोलिखितानि वाक्यानि पुनः लिखत
(i) वेदाः ……… (4) मूषकाः अवसन्।
(ii) पुराणानि …………. (18) सन्ति।
(iii) रामायणे ……… (7) काण्डाः वर्तन्ते।
(iv) भासस्य ……….. (13) नाटकानि।
उत्तर:
(i) चत्वारः
(ii) अष्टादश
(iii) सप्त
(iv) त्रयोदश।
प्रश्न 7.
अधोलिखितानि वाक्यानि अङ्कानां स्थाने संस्कृतसंख्यावाचकविशेषणैः पूरयित्वा लिखत
(i) वर्षे (12) ………. मासाः भवन्ति।
(ii) मासे (30) …………… दिनानि भवन्ति।
(iii) सप्ताहे (7) ………. दिनानि सन्ति।
(iv) दिने (13) ………. नाटकानि।
उत्तर:
(i) द्वादश
(ii) त्रिंशत्
(iii) सप्त
(iv) त्रयोदश।
प्रश्न 8.
अधोलिखितानि वाक्यानि अङ्कानां स्थाने संस्कृतसंख्यावाचकविशेषणैः पूरयित्वा लिखत
(i) मनुष्यस्य शरीरे (2) ………. पादौ स्तः।
(ii) मनुष्यस्य मुखे (32) ………. दन्ताः सन्ति।
(iii) (1) ………. हस्ते, (5) ………. अमुल्यः सन्ति।
उत्तर:
(i) द्वौ
(ii) द्वात्रिंशत्
(iii) एकस्मिन्
(iv) पञ्च।
प्रश्न 9.
निम्नेषु वाक्येषु कोष्ठात् उपयुक्तसंख्याभिः रिक्तस्थानपूर्तिः क्रियताम्
(i) पाण्डवाः ……………. आसन्। (पञ्च/ पञ्चाः )
(ii) पुस्तकालये . .. मित्राणि पठन्ति। (त्रयः/त्रीणि)
(iii) वेदाः ……… सन्ति। (चत्वारि/चत्वारः)
(iv) ……… महिले फलानि आनयतः। (द्वे/ द्वौ) ।
उत्तर:
(i) पञ्च
(ii) त्रीणि
(iii) चत्वारः
(iv) द्वे ।
प्रश्न 10.
निम्नेषु वाक्येषु कोष्ठात् उपयुक्तसंख्याभिः रिक्तस्थानपूर्तिः क्रियताम्
(i) अश्वस्य …………… पादाः सन्ति। (चत्वारः/चतस्रः)
(ii) सप्ताहे ……………. दिवसाः भवन्ति। (सप्ताः /सप्त)
(iii) क्रीडाक्षेत्रे …………… मित्राणि क्रीडन्ति। (त्रयः/त्रीणि)
(iv) नरस्य हस्तौ ………… भवतः। (ढे/द्वौ)
उत्तर:
(i) चत्वारः
(ii) सप्त
(iii) त्रीणि
(iv) द्वौ।
प्रश्न 11.
निम्नेषु वाक्येषु कोष्ठात् उपयुक्तसंख्याभिः रिक्तस्थानपूर्तिः क्रियताम्
(i) अस्मिन् स्यूते ………. पुस्तके स्तः। (द्वौ / द्वे/द्वि)
(ii) तस्मिन् उद्याने ………. बालिकाः क्रीडन्ति। (तिस्रः/त्रीणि/त्रयः)
(iii) अत्र ………. वृक्षौ स्तः। (द्वे/ द्वौ / द्वि)
(iv) ……………… बालकाः पठन्ति। (चत्वारः/ चतस्त्र:/चतुर् )
उत्तर:
(i) द्वे
(ii) तिस्त्रः
(ii) द्वौ ।
(iv) चत्वारः।
प्रश्न 12.
निम्नेषु वाक्येषु कोष्ठात् उपयुक्तसंख्याभिः रिक्तस्थानपूर्तिः क्रियताम्
(i) अस्मिन् वृक्षे …………….. आम्राणि सन्ति। (चत्वारि /चतस्त्रः)
(ii) मम स्यूते सामान्ज्ञानस्य अपि ……………पुस्तकम् अस्ति। (एक:/एकम्/एका)
(iii) तत्र …………….. बालिकाः क्रीडन्ति। (तिस्रः/त्रीणि/त्रयः)
(iv) अत्र …………….. फले स्तः। (द्वौ / द्वे/द्वि)
उत्तर:
(i) चत्वारि
(ii) एकम्
(iii) तिस्रः
(iv) द्वे।
प्रश्न 13.
कोष्ठकात शुद्धम् उत्तरं विचित्य रिक्तस्थानानि परयत
मुखे …………….. नयने स्तः। (द्वौ / द्वे/द्वि) तत्र उद्याने …………….. बालाः भ्रमन्ति। (तिस्त्रः/त्रीणि/त्रयः) उद्याने ……. आम्रवृक्षः अस्ति। (एकं / एकः, एका) …….. छात्राः क्रीडन्ति। (चतस्रः/ चत्वारः/चतुर्)।
उत्तर:
(i) द्वे
(ii) तिस्रः
(iii) एकः
(iv) चत्वारः।
प्रश्न 14.
कोष्ठकात् शुद्धम् उत्तरं विचित्य रिक्तस्थानानि पूरयत मम हस्ते ……………. फले स्तः। (द्वौ / द्वे/द्वि) उद्याने …………….. बालिकाः क्रीडन्ति। (तिस्रः/त्रीणि/त्रयः) …………. मित्राणि सन्ति। (चत्वारः/चत्वारि, चतस्त्रः) गृहे …………….. लता शोभते। (एकं / एक:/एका)।
उत्तर:
(i) द्वे
(ii) तिस्रः
(iii) चत्वारि
(iv) एका।
प्रश्न 15.
कोष्ठकात् शुद्धम् उत्तरं विचित्य रिक्तस्थानानि पूरयत अस्मिन् वृक्षे …………….. काकौ तिष्ठतः। (द्वौ/ द्वे/द्वि) मम कक्षायां …………….. गायिकाः सन्ति। (तिस्त्रः/त्रयः/त्रीणि) सा ………… फलानि खादति। (चतस्रः/ चत्वारः, चत्वारि) त्वं …………. पुस्तके अत्र आनय (द्वौ / द्वे/ द्वौ)।
उत्तर:
(i) द्वौ
(ii) तिस्रः
(iii) चत्वारि
(iv) द्वे।
प्रश्न 16.
अधोलिखितानि वाक्यानि अङ्कानां स्थाने संस्कृतसंख्यावाचकविशेषणैः पूरयित्वा लिखत
(i) वेदाः ………… (4) सन्ति।
(ii) पुराणानि ………… (18) सन्ति ।
(iii) भास ………… (13) नाटकानि अलिखत्।
(iv) वृक्षे…………… (3) कोकिलाः सन्ति ।
उत्तर:
(i) चत्वारः
(ii) अष्टादश
(iii) त्रयोदश
(iv) त्रयः।
प्रश्न 17.
अधोलिखितानि वाक्येषु अङ्कानां स्थाने संस्कृतसंख्यावाचकविशेषणैः रिक्तस्थानपूर्ति संस्कृतेन कृत्वा लिखत
एकदा
(i) ………….. (1) वृक्षे
(ii) ………………..(4) कोकिला:
(iii) काकाः …………
(iv) ………… (2) च चटके आस्ताम्। येषु घनिष्ठा मैत्री अभवत्।
उत्तर:
(i) एकस्मिन्
(ii) चत्वारः
(iii) त्रयः
(iv) द्वे।
प्रश्न 18.
अङ्कानां स्थाने संस्कृतसंख्यावाचकविशेषणैः रिक्तस्थानपूर्ति संस्कृतेन कृत्वा पुनः लिखत
(i) मम विद्यालये (12) ………… कक्षाः सन्ति।
(ii) तेषु प्रायः (500) ………… छात्राः पठन्ति।
(iii) (50)………… अध्यापकाः परिश्रमेण अस्मान् पाठयन्ति।
(iv) गतवर्षे परीक्षापरिणामः (90) ……….. प्रतिशतम् आसीत्।
उत्तर:
(i) द्वादश
(ii) पञ्चशतम्
(iii) पञ्चाशत्
(iv) नवतिः ।
प्रश्न 19.
अधोलिखितेषु वाक्येषु अङ्कानां स्थाने संख्यावाचकविशेषणैः उचितरूपेण रिक्तस्थानपूर्तिः करणीया।
(नीचे दिए गए वाक्यों में अंकों के स्थान पर संख्यावाचक विशेषणों को लिखकर उचित रूप से रिक्त स्थान की पूर्ति कीजिए।
In the following sentences, fill in the blanks with the suitable numerical adjectives in place of numerals in Sanskrit.)
(i) गणिते (75) …………… अङ्काः विज्ञाने
(ii) (60) …….. अङ्गाः
(iii) योगे च (50) …………… अङ्काः लब्धाः । तेन संस्कृ सर्वाधिकाः अङ्काः प्राप्ताः।
(iv) वयम् (28) …………… छात्राः रेलयानेन पुरीनगर यात्रायै गतवन्तः।
(v) अस्माभिः सह (3) …………… अध्यापकाः
(vi) (4) ……. अध्यापिकाः च आसन्।
(vii) पुरीनगरे मम (1) …………… मित्रम् अपि वसति।
(viii) सूर्यः (1) …………… अस्ति ।
(ix) सूर्यस्य (2) …………… गती।
(x) जगतः (3) …………. स्थितयः सृष्टि विकासः प्रलयः च।
(xi) कालस्य च (4) ………युगानि।
(xii) वेदाः (4) ……… सन्ति।
(xiii) पुराणानि (18) …………… सन्ति ।
(xiv) रामायणे (7) …………… काण्डाः वर्तन्ते।
(xv) भासस्य (13) …………… नाटकानि।
(xvi) वर्षे (12) …….. मासाः भवन्ति।
(xvii) मासे (30) …………… दिनानि भवन्ति ।
(xviii) सप्ताहे (7) ………….. दिनानि सन्ति।
(xix) दिने (24) …………… होराः वर्तन्ते।
(xx) मनुष्यस्य शरीरे (2) …………… पादौ स्तः ।
(xxi) मनुष्यस्य मुखे (32) …………… दन्ताः सन्ति ।
(xxii) एकदा (1) …………… वृक्षे
(xxiii) (4) ……………….. कोकिला:
(xxiv) (3) …………… काका:
(xxv) (2) ……… च चटके आस्ताम्, तेषु घनिष्ठा मैत्री ……… आसीत्।
(xxvi) मम विद्यालये (12) ……… कक्षाः सन्ति।
(xxvii) तेषु प्रायः (500) ……… छात्राः पठन्ति ।
(xxviii) (50) ………अध्यापकाः परिश्रमेण अस्मान पाठयन्ति।
(xxix) गतवर्षे परीक्षापरिणामः (90)……… प्रतिशतम् आसीत्।
(xxx) रामायणस्य विपुल-साहित्यस्य कीर्तिः (10) ………. दिक्षु व्याप्ता।
(xxxi) उत्सवे प्रायः (100) ………. जनाः उपस्थिताः आसन्।
(xxxii) मञ्चे (4) ………………. विशिष्टाः अतिथयः आसन्।
(xxxiii) (10) …………. छात्रैः स्वागतगानं गीतम्।
(xxxiv) (3) ……………… बालिकाभिः श्लोक-पाठः कृतः।
(xxxv) अस्माकं पृथ्वी (7) ………. द्विपेषु विभक्ता।
(xxxvi) (3) …………. सागराः भारतभूमेः चरणप्रक्षालनं कुर्वन्ति।……….. नदीभिः पञ्चापप्रदेशः शोभते।
(xxxviii) (9) ………. ग्रहेषु पृथिवी अन्यतमः ग्रहः, तत्र भारतभूमिः विराजते।
(xxxix) (3) ………… महिलाः प्रतिदिनं शिव पूजां कुर्वन्ति।
(xxx) (2)………. भगिन्यौ सस्वरं गीतां पठतः।
(xxxi) गीता (1) …………….. महान ग्रन्थः अस्ति।
(xxxxii) अस्माकं ग्रामे (85) ………….. कृषकाः सन्ति ।
(xxxxiii) अकस्मात् (3) ………. कपोताः कुतश्चिद् उड्डीय समागताः। |
(xxxxiv) इदानीं वृक्षे (4) ………….. पक्षिणः सन्ति।
(xxxxu) विद्यालये दशमकक्षायां (42) ………….. छात्रा: संस्कृतं पठन्ति। |
(xxxxvi) तेषु (29) ……………. बालिकाः सन्ति ।
(xxxxvii) गत वर्षे (2) ……………. बालकौ।
(xxxxviii)(4) …………… बालिकाः च छात्रवृत्ति प्रार नुवन्।
(xxxxix) एकस्मिन् उद्याने (15) ……………. वृक्षाःआसन्।
(xxxxx) एकस्मिन् वृक्षे (2) ……………. वानरौ वसतः स्म।
(xxxxxi) तौ वानरौ (4) ……………. फलानि खादन्ति स्म।
(xxxxxii) तदैव एकस्मिन् वृक्षे (1) ……………… चटका अपि वसति स्म।
उत्तर:
(i) पञ्चसप्ततिः
(ii) षष्टिः
(iii) पञ्चाशत्
(iv) अष्टाविंशतिः
(v) त्रयः
(vi) चतस्रः
(vii) एकम्
(viii) एकः
(ix) द्वे
(x) तिस्त्रः
(xi) चत्वारि
(xii) चत्वारः
(xiii) अष्टादश
(xiv) सप्त
(xv) त्रयोदश
(xvi) द्वादश
(xvii) त्रिंशत्
(xviii) सप्त
(xix) चतुर्विंशतिः
(xx) द्वौ
(xxi) द्वात्रिंशत्
(xxii) एकस्मिन्
(xxiii) चत्वारः
(xxiv) त्रयः
(xxv) द्वे
(xxvi) द्वादश
(xxvii) पञ्चशतम्
(xxviii) पञ्चाशत्
(xxix) नवतिः
(xxx) दशसु
(xxxi) शतम्
(xxxii) चत्वारः
(xxxxiii) दशभिः
(xxxiv) तिसृभिः
(xxxv) सप्तसु
(xxxvi) त्रयः
(xxxvii) पज्चभि:
(xxxviii) नवसु
(xxxix) तिरत्र:
(xxxx) द्वे
(xxxxi) एकः
(xxxxii) पञ्चाशीतिः
(xxxxiii) त्रयः
(xxxxiv) चत्वारः
(xxxxv) द्विचत्वारिंशत्
(xxxxvi)नवविंशतिः/एकोनत्रिंशत्
(xxxxvii) द्वौ
(xxxxviii) चतस्त्रः
(xxxxix) पञ्चदश
(xxxxx) द्वौ
(xxxxxi)चत्वारि
(xxxxxii) एका।
बहुविकल्पीय प्रश्नाः
1. प्रदत्तेषु उत्तरेषु यत् उत्तरम् शुद्धम् अस्ति तत् अधस्तात् मञ्जूषायाः पदेभ्यः चीयताम्।
(दिए गए उत्तरों में से जो उत्तर शुद्ध है उसे नीचे के मंजूषा शब्दों से चुनिए।
Choose the appropriate answer from the options given below.)
1. (83) अस्य संस्कृते शुद्धम् रूपम् …………….. अस्ति।
(क) त्रिशीतिः
(ख) त्र्यशीतिः
(ग) त्रिणशीतिः
(घ) त्रयाशीतिः
उत्तर:
(ख) त्र्यशीतिः
2. वयम् (7) …………….. स्मः ।
(क) सप्त
(ख) सप्ताः
(ग) सप्तानि
(घ) सप्तः
उत्तर:
(क) सप्त
3. …………….. (4) नायिकाः नृत्यन्ति ।
(क) चत्वारि
(ख) चत्वारः
(ग) चतस्रः
(घ) चतुराः
उत्तर:
(ग) चतस्रः
4. मम समीपे ……………… (19) रुप्यकाणि सन्ति।
(क) एकोनविंशतिः
(ख) एकोनविशंति
(ग) एकोनविंशम्
(घ) एकोनाविंशतिः
उत्तर:
(क) एकोनविंशतिः
5. (54) अस्य संस्कृते शुद्धरूपम् ……………… अस्ति ।
(क) चतुश्पञ्चाशत्
(ख) चतुष्पंचाशत्
(ग) चतुःपञ्चाशत्
(घ) चतुस्पञ्चाशत्
उत्तर:
(ग) चतुःपञ्चाशत्
6. ……………… (2) पुस्तके आनय।
(क) द्वौ
(ख) द्वे
(ग) द्वि
(घ) द्वा
उत्तर:
(ख) द्वे
7. ………….. (3) ललनाः आनयन्ति।
(क) त्रीणि
(ख) त्रि
(ग) त्रयः
(घ) तिस्रः
उत्तर:
(घ) तिस्रः
8. भासेन …………….. (14) नाटकानि रचितानि।
(क) चतुर्दशम्
(ख) चतुर्दश
(ग) चतुर्दशानि
(घ) चतुर्दशाः
उत्तर:
(ख) चतुर्दश
9. (56) अस्य संस्कृते शुद्धम् रूपम् ……………… भवति ।
(क) षट्पञ्चाशत्
(ख) षटपञ्चाशत्
(ग) षणपंचाशत्
(घ) षड्पञ्चाशत्
उत्तर:
(क) षट्पञ्चाशत्
10. (99) अस्य शुद्धम् रूपम् …………….. अस्ति।
(क) नवणवतिः
(ख) नवानवतिः
(ग) नवौनवतिः
(घ) नवनवतिः
उत्तर:
(घ) नवनवतिः
11. (66) अस्य संस्कृते शुद्धम् रूपम् ……………… वर्तते।
(क) षट्षष्टि
(ख) षटाषष्टी:
(ग) षट्षष्टिः
(घ) षड्षष्टिः
उत्तर:
(ग) षट्षष्टिः
12. वृक्षात् …….(4) पत्राणि पतन्ति।
(क) चत्वारः
(ख) चत्वारि
(ग) चतस्रः
(घ) चतुरः
उत्तर:
(ख) चत्वारि
13. नव नव च ………….. (18) भवन्ति।
(क) अष्टादशम्
(ख) अष्टदशः
(ग) अष्टादश
(घ) अष्टादशाः
उत्तर:
(ग) अष्टादश
14. मह्यमपि ………….. (1) पेयम् दीयताम्।
(क) एका
(ख) एकम्
(ग) एकः
(घ) एकाम्
उत्तर:
(ख) एकम्
15. त्वम् ……………… (1) लेखम् लिख।
(क) एकः
(ख) एक
(ग) एकम्
(घ) एका
उत्तर:
(ग) एकम्
16. राजपथे………………. (4) वाहनानि सन्ति।
(क) चत्वारि
(ख) चत्वारः
(ग) चतस्रः
(घ) चतुरः
उत्तर:
(क) चत्वारि
17. त्वं मह्यम् ……………….. (3) पुस्तकानि आनय।
(क) त्रयः
(ख) त्रि
(ग) त्रयम्
(घ) त्रीणि
उत्तर:
(घ) त्रीणि
18. (71) अस्य संस्कृते शुद्धम् रूपम् ……………….. भवति ।
(क) एकासप्ततिः
(ख) एकसप्ततिः
(ग) एकासप्तति
(घ) एकसप्तयः।
उत्तर:
(ख) एकसप्ततिः
19. कुमारस्य …………. (6) मुखानि सन्ति।
(क) षड्म्
(ख) षट्
(ग) षडानि
(घ) षड्
उत्तर:
(घ) षड्
20. ………………. (17) अजाः चरन्ति ।
(क) सप्तदशाः
(ख) सप्तदश
(ग) सप्तदशः
(घ) सप्तदशम्
उत्तर:
(ख) सप्तदश
21. ……….. (94) पुस्तकानि सन्ति।
(क) चतुर्णवतिः
(ख) चतुर्नवति
(ग) चतुर्नवतिः
(घ) चर्तुनवति
उत्तर:
(क) चतुर्णवतिः
22. अस्याम् कक्षायाम् …………….. (60) छात्राः पठन्ति।
(क) षष्टिः
(ख) षष्टी
(ग) सष्टिः
(घ) षष्ठी
उत्तर:
(क) षष्टिः
23. तत्र ……………. (40) जनाः तिष्ठन्ति।
(क) चत्वारिंशत्
(ख) चत्वारिंसत्
(ग) चत्वारिषत्
(घ) चतवारींशत्
उत्तर:
(क) चत्वारिंशत्
24. पुस्तकालये …………. (3) मित्राणि पठन्ति।
(क) त्रयः
(ख) त्रीणि
(ग) तिस्त्र
(घ) त्रि
उत्तर:
(ख) त्रीणि
25. वेदाः ………… (4) सन्ति।
(क) चत्वारि
(ख) चत्वारः
(ग) चतुरः
(घ) चतस्त्रः
उत्तर:
(ख) चत्वारः
26. ………….. (2) महिले फलानि आनयतः।
(क) द्वे
(ख) द्वौ
(ग) द्वा
(घ) द्वयोः
उत्तर:
(क) द्वे
27. अश्वस्य ………. (4) पादाः सन्ति।
(क) चत्वारा:
(ख) चतस्रः
(ग) चत्वारः
(घ) चत्वारि
उत्तर:
(ग) चत्वारः
28. सप्ताहे ………….. (7) दिवसाः भवन्ति ।
(क) सप्तः
(ख) सप्त
(ग) सप्तम्
(घ) सप्ताः
उत्तर:
(ख) सप्त
29. क्रीडाक्षेत्रे …………. (3) मित्राणि क्रीडन्ति।
(क) त्रयः
(ख) तिस्रः
(ग) त्रि
(घ) त्रीणि
उत्तर:
(घ) त्रीणि
30. नरस्य हस्तौ ……………… (2) भवतः।
(क) द्वे
(ख) द्वौ
(ग) द्वि
(घ) द्वयोः
उत्तर:
(ख) द्वौ
31. पुरुषार्थाः …………. (4) सन्ति।
(क) चतस्रः
(ख) चत्वाराः
(ग) चत्वारः
(घ) चत्वारि
उत्तर:
(ग) चत्वारः
32. वित्तस्य ………… (3) गतयः भवन्ति।
(क) त्रयः
(ख) तिस्रः
(ग) त्रीणि
(घ) त्रि
उत्तर:
(ख) तिस्रः
33. ब्रह्मणः आयुः ………. (100) वर्षाणि।
(क) शत
(ख) शतानि
(ग) शतम्
(घ) शताः
उत्तर:
(ग) शतम्
34. हस्ते ……….. (5) अङ्गुल्यः भवन्ति।
(क) पञ्चं
(ख) पञ्चाः
(ग) पञ्चमं
(घ) पञ्च
उत्तर:
(घ) पञ्च
35. तस्मिन् उद्याने ………….. (3) बालिकाः क्रीडन्ति।
(क) तिस्त्रः
(ख) त्रीणि
(ग) त्रयः
(घ) त्रि
उत्तर:
(क) तिस्त्रः
36. अत्र ………………(2) वृक्षौ स्तः।
(क) द्वे
(ख) द्वौ
(ग) द्वि
(घ) द्वा
उत्तर:
(ख) द्वौ
37. ………………. (4) बालकाः पठन्ति ।
(क) चत्वारः
(ख) चतस्त्रः
(ग) चतुर्
(घ) चत्वारि
उत्तर:
(क) चत्वारः
38. अस्मिन् वृक्षे ………………(4) आम्राणि सन्ति ।
(क) चत्वारि
(ख) चत्वारः
(ग) चतस्रः
(घ) चतुराणि
उत्तर:
(क) चत्वारि
39. मम स्यूते सामान्यज्ञानस्य अपि ………………. (1) पुस्तकम् अस्ति।
(क) एकः
(ख) एक
(ग) एका
(घ) एकम्
उत्तर:
(घ) एकम्
40. तत्र ……….. (3) बालिकाः क्रीडन्ति।
(क) तिस्रः
(ख) त्रीणि
(ग) त्रयः
(घ) त्रयाः
उत्तर:
(क) तिस्रः
41. अत्र ……………(2) फले स्तः।
(क) द्वौ
(ख) द्वे
(ख) द्वे
(ग) द्वि
उत्तर:
(ख) द्वे
43. तत्र उद्याने ………… (3) बालाः भ्रमन्ति।
(क) तिस्रः
(ख) त्रयः
(ग) त्रीणि
(घ) त्रि
उत्तर:
(ख) त्रयः
44. उद्याने ……… (1) आम्रवृक्षः अस्ति।
(क) एकं
(ख) एका
(ग) एकां
(घ) एकः
उत्तर:
(घ) एकः