Our free Class 8 Sanskrit Deepakam Worksheet and Class 8 Sanskrit Chapter 8 पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् Worksheet with Answers make learning easier and fun.
Class 8 Sanskrit Chapter 8 Worksheet पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्
Class 8 Sanskrit पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् Worksheet
पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् Worksheet
प्रश्न 1.
निम्नलिखित – प्रश्नानाम् उत्तरम् एकपदेन लिखत ।
(नीचे लिखे प्रश्नों के उत्तर एक पद में लिखिए ।)
(क) सप्तभगिन्याः भ्रातुः नाम किम् ? ____________
(ख) ‘मत्रयम्’ इत्यस्य अभिप्रायः किम् ? ____________
(ग) भारतस्य पूर्वोत्तरभागे कति राज्यानि सन्ति ? ____________
(घ) वंशवृक्षाणां प्राचुर्यं कुत्र विघते? ____________
(ङ) गोरा – खासी – नागा आदि जनजातीयाः कुत्र निवसन्ति ? ____________
(च) स्वीये प्राचीनेतिहासे का : स्वाधीना एव दृष्टा: ? ____________
प्रश्न 2.
रेखांकित – पदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु ।
(रेखांकित पदों के आधार पर प्रश्न निर्माण कीजिए ।)
(क) तत्र वंशवृक्षाणां वनानि अपि प्राप्यन्ते । _________________________
(ख) एतानि राज्यानि भ्रमणार्थं स्वर्गसदृशानि सन्ति । _________________________
(ग) वयं आगामिनि अवकाशे तत्रैव गन्तुमिच्छामः । _________________________
(घ) प्रदेशेऽस्मिन् हस्तशिल्पानां बाहुल्यं वर्तते। _________________________
(ङ) अस्मिन् प्रदेशे वंश – उद्योगः सर्वप्रमुखः । _________________________
(च) वयं स्वदेशस्य राज्यानां विषये ज्ञातुमिच्छामः । _________________________
प्रश्न 3.
निम्नलिखित – पदानि आधृत्य संस्कृते वाक्यनिर्माणं कुरुत |
(नीचे दिए गए पदों के आधार पर संस्कृत में वाक्य – निर्माण कीजिए ।)
(क) सिक्किमेन – _________________________
(ख) बृहत्तराणि – _________________________
(ग) स्वाधीनाः – _________________________
(घ) सावहितमनसा – _________________________
(ङ) भारतवृक्षे – _________________________
(च) वंशवृक्षाणाम् – _________________________
प्रश्न 4.
उचितं मेलनं कुरुत ।
(उचित मिलान कीजिए।)
| ‘क’ स्तम्भः | ‘ख’ स्तम्भः |
| (क) खासी गारो | (i) पूर्वोतर भारतस्य राज्यानि |
| (ख) वंशवृक्षप्राचुर्यम् | (ii) उत्तर-पूर्व दिशा |
| (ग) अष्टभगिन्य: | (iii) बराक-ब्रह्मपुत्रादि |
| (घ) ईशानी | (iv) अष्ट |
| (ङ) नद्यः | (v) पूर्वोत्तरप्रदेशेषु |
| (च) केन्द्रशासित प्रदेशाः | (vi) जनजातीयाः |
प्रश्न 5.
शुद्ध-कथनस्य समक्षम् ‘आम्’ अशुद्ध कथनस्य समक्षं ‘न’ इति लिखत ।
(सही कथन के सामने ‘आम्’ गलत कथन के सामने ‘न’ लिखिए।)
(क) साम्प्रतं वंशोद्योगोऽयम् अन्ताराष्ट्रियख्यातिम् अवाप्तोऽस्ति । ____________
(ख) एतानि राज्यानि भारतवृक्षे पुष्प – स्तबकसदृशानि विराजन्ते । ____________
(ग) एतत्प्रादेशिका : शरीरेण ऊर्जस्विनः बहुभाषाभिः समन्विताः च सन्ति । । ____________
(घ) अस्माकं देशे अष्टात्रिंशत् राज्यानि सन्ति । ____________
(ङ) एतेषु राज्येषु नवराज्यानाम् एकः समवायोऽस्ति । ____________
(च) तेन युक्तो दीर्घो भ्राता सिक्किमः इति विश्रुतः । ____________
प्रश्न 6.
अधोलिखित-पदानाम् सन्धिविच्छेदः क्रियताम् ।
(निम्नलिखित पदों का संधि विच्छेद कीजिए ।)
(क) समूहोऽयम् = ____________ + ____________
(ख) प्रदेशोऽयम् = ____________ + ____________
(ग) समवायोऽस्ति = ____________ + ____________
(घ) तत्रैव = ____________ + ____________
(ङ) यद्यपि = ____________ + ____________
(च) प्रदेशेऽस्मिन् = ____________ + ____________
प्रश्न 7.
निम्नलिखित पदानां मूलशब्दं विभक्ति वचनं च लिखत ।
(निम्नलिखित पदों के मूल शब्द, विभक्ति तथा वचन लिखिए |)
| पदानि | मूलशब्दः | विभक्तिः | वचनम् |
| (क) भगिन्यः | भगिनी | प्रथमा | बहुवचनम् |
| (ख) भ्रात्रा | |||
| (ग) वस्तूनाम् | |||
| (घ) शासकेन | |||
| (ङ) परम्पराभिः | |||
| (च) प्रदेशे |
प्रश्न 8.
अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तरं लिखत ।
(नीचे दिए गए गद्यांश को पढ़कर प्रश्नों के उत्तर लिखिए |)
नूनम् अस्ति एव। पर्वत – वृक्ष – पुष्प – प्रभृतिभिः प्राकृतिकसम्पद्भिः सुसमृद्धानि सन्ति इमानि राज्यानि । भारतवृक्षे पुष्प – स्तबकसदृशानि विराजन्ते एतानि । अस्ति तावदेतेषां विषये किञ्चिद वैशिष्ट्यमपि कथनीयम् । सावहितमनसा शृणुत । जनजातिबहुलप्रदेशोऽयम् । गारो – खासी -नागा-मिजो – लेप्चा-प्रभृतयः बहवः जनजातीयाः अत्र निवसन्ति । शरीरेण ऊर्जस्विनः एतत्प्रादेशिका : बहुभाषाभिः समन्विताः, पर्वपरम्पराभिः परिपूरिताः, स्वलीला – कलासु च निष्णाताः सन्ति।
I. एकपदेन उत्तरत। (एक पद में उत्तर दीजिए ।)
(i) एतत्प्रादेशिका : काभिः समन्विता: ? ____________
(ii) पर्वपरम्पराभिः परिपूरिताः केषु निष्णाताः प्रादेशिकाः सन्ति? ____________
II. पूर्णवाक्येन उत्तरत। (पूर्ण वाक्य में उत्तर दीजिए ।)
(i) का: बहवः जनजातीयाः तत्र निवसन्ति ? ____________
(ii) इमानि राज्यानि कीदृशानि विराजन्ते ? ____________
III. भाषिककार्यम्। (भाषा संबंधी कार्य ।)
(i) ‘पर्वपरम्पराभिः’ इत्यस्मिन् पदे का विभक्ति: ? ____________
(ii) ‘बहवः जनजातीयाः अत्र निवसन्ति । अत्र क्रियापदं किम् ? ____________
(iii) ‘एतेषां विषये किञ्चिद वैशिष्ट्यमपि कथनीयम्।’ अत्र अव्ययपदं किम् ? ____________
प्रश्न 9.
लिङ्गानुसारं पदानि पृथक् पृथक् कुरुत ।
(लिंग के अनुसार पदों को अलग-अलग कीजिए ।)
प्रश्न 10.
रेखांकित – पदानि शुद्धं कृत्वा वाक्यानि पुनर्लिखत ।
(रेखांकित पदों को शुद्ध करके वाक्यों को पुन: लिखिए |)
(क) तत् राज्यानि अष्टभ्रातृभगिन्यः इति नाम्ना प्रसिद्धानि सन्ति ।
_________________________
(ख) वयं सर्वे स्वदेशस्य राज्यानां विषये ज्ञातुम् इच्छन्ति ।
_________________________
(ग) एतद् अतिरिच्य अष्टकेन्द्रशासित प्रदेशाः अपि अस्ति ।
_________________________
(घ) इमानि राज्यानि सप्तभगिनी एकः भ्राता च इति कथ्यन्ते ।
_________________________
(ङ) प्रदेशेऽस्मिन् हस्तशिल्पान् बाहुल्यं वर्तते ।
_________________________
(च) बहवः जनजातीयाः अत्र निवसति ।
_________________________
प्रश्न 11.
निम्नलिखित – पदानां लकारं, पुरुषं वचनं च लिखत ।
(निम्नलिखित पदों के लकार, वचन और पुरुष लिखिए |)
| पदम् | लकारः | पुरुष: | वचनम् |
| (क) अभवत् | भू | प्रथमः | एकवचनम् |
| (ख) प्राप्नुवन्ति | |||
| (ग) प्रतीयन्ते | |||
| (घ) सन्ति | |||
| (ङ) कथयति | |||
| (च) चलन्तु |
प्रश्न 12.
हिन्दीभाषायाम् अनुवादं कुरुत ।
(हिन्दी भाषा में अनुवाद कीजिए |)
(क) भ्रातृ – भागिनीप्रदेशोऽयं बह्वाकर्षकः इति प्रतीयते ।
_________________________
(ख) भवती अपि अस्माभिः सार्द्धं चलतु किल ।
_________________________
(ग) महोदये ! तत्र तु वंशवृक्षाणां वनानि अपि प्राप्यन्ते ?
_________________________
(घ) मम भगिनी कथयति यत् अस्माकं देशे अष्टाविंशतिः राज्यानि सन्ति ।
_________________________
(ङ) एतानि राज्यानि तु भ्रमणार्थं स्वर्गसदृशानि सन्ति ।
_________________________
(च) वयं सर्वे स्वदेशस्य राज्यानां विषये ज्ञातुमिच्छामः ।
_________________________
बहुविकल्पीय प्रश्नाः
प्रश्न 1.
प्रदत्तविकल्पेभ्यः उचितम् उत्तरं चिनुत ।
(दिए गए विकल्पों से सही उत्तर चुनिए ।)
(क) अद्वयं मध्ये न आगच्छति-
(i) असमः
(ii) मेघालय:
(iii) अरुणाचलप्रदेश:
(ख) ‘सुखकरी वार्ता’ अत्र विशेष्यपदं किम् ?
(i) सुखकरी वार्ता
(ii) सुखकरी
(iii) वार्ता
(ग) भारतस्य पूर्वोत्तरभागे स्थितानि राज्यानि कति ?
(i) सप्त
(ii) नव
(iii) अष्ट
(घ) सिक्किमः इति क: ?
(i) भगिनि
(ii) माता
(iii) भ्राता
(ङ) ‘परिपूरिता’ अस्मिन् पदे कः उपसर्ग: ?
(i) पर्
(ii) परी
(iii) परि
(च) ‘स्वदेशस्य’ इत्यस्मिन् पदे का विभक्ति: ?
(i) सप्तमी
(ii) चतुर्थी
(iii) षष्ठी
प्रश्न 2.
कोष्ठकात् उचितपदं चित्वा रिक्तस्थानं पूरयत ।
(कोष्ठक से सही पद को चुनकर रिक्त स्थान भरिए ।)
(क) अतः वयं अवश्यं ____________ । (चलति /चलाम: /चलाव:)
(ख) भवती ____________ अस्माभिः सार्द्धं चलतु । (तव/अपि/त्यया)
(ग) यतो हि ____________ वंशवृक्षाणां प्राचुर्यं विद्यते। (अपि / कुत्र / अत्र)
(घ) अस्मिन् प्रदेशे हस्तशिल्पानां बाहुल्यं ____________ । (स्तः/वर्तते/सन्ति)
(ङ) ____________ जनजातीयाः अत्र निवसन्ति । (बहव:/लघुः/कश्चित् )
(च) ____________ शासकेन इमाः स्वायन्तीकृताः । (किमपि / कानि / केनापि )