Our free Class 6 Sanskrit Deepakam Worksheet and Class 6 Sanskrit Chapter 13 सङ्ख्यागणना ननु सरला Worksheet with Answers make learning easier and fun.
Class 6 Sanskrit Chapter 13 Worksheet सङ्ख्यागणना ननु सरला
Class 6 Sanskrit सङ्ख्यागणना ननु सरला Worksheet
सङ्ख्यागणना ननु सरला Worksheet
प्रश्न 1.
अधोलिखितानां प्रश्नानाम् एक पदेन उत्तरत।
(निम्नलिखित प्रश्नों के एक शब्द में उत्तर दीजिए ।)
(i) चन्द्रः कति अस्ति? ________________
(ii) जगत: स्त्रष्टा कः अस्ति ? ________________
(iii) हस्ते कति – अङ्गुलयः सन्ति? ________________
(iv) सप्ताहे कति वासराः सन्ति? ________________
(v) अष्ट दिग्गजा: कां धरन्ति ? ________________
(vi) के सततं गगने चरन्ति ? ________________
(vii) कस्य दश दिशा: भवन्ति ? ________________
उत्तर :
(i) एक
(ii) चतुर्मुखः (ब्रह्मा)
(iii) पञ्च
(iv) सप्त
(v) धरणीम्
(vi) ग्रहाः
(vii) गृहस्य
प्रश्न 2.
अधोलिखितेभ्य प्रश्नानाम् उत्तराणि विकल्पेभ्यः चित्वा लिखत ।
(निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर विकल्पों से चुनकर लिखिए |)
(i) कति नयने सर्वे जीविनि द्रष्टुम् प्रभवति?
(अ) द्वे
(ब) त्रीणि
(स) चत्वारि
(द) पञ्च
उत्तर :
(अ) द्वे
(ii) अहम् प्रति दिवसं कं नमामि ?
(अ) कृष्णं
(ब) शंकरम्
(स) विष्णुम्
(द) ब्रह्मां
उत्तर :
(ब) शंकरम्
(iii) केन जीवकुलं सृष्टं ?
(अ) चतुर्मुखेन
(ब) शिवेन
(स) विष्णुना
(द) सरस्वत्या
उत्तर :
(अ) चतुर्मुखेन
![]()
(iv) लोक: गणनां केन करोति ?
(अ) करेण
(ब) पादेन
(स) सङ्ख्यया
(द) कल्मेन
उत्तर :
(अ) करेण
(v) सप्त स्वराः कीदृशाः सन्ति?
(अ) कटु
(ब) तिक्त
(स) सुमधुराः
(द) रसहीना:
उत्तर :
(स) सुमधुराः
प्रश्न 3.
कोष्ठकात् उचितं सङ्ख्यापदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत।
(कोष्ठक से उचित संख्या शब्द चुनकर रिक्त स्थानों को पूरा कीजिए।)
(i) ________ माला। (एक: /एकम्/एका)
(ii) ________ छात्राः । (त्रय:/ :/तिस्त्र:/त्रीणि)
(iii) ________ पुराणानि सन्ति । (चत्वारः/चतस्त्र:/चत्वारि)
(iv) ________ कमलम् अस्ति। (एक:/एकम्/एका)
(v) ________ अजे स्तः । (द्वौ / द्वे/द्वय)
(vi) ________ बालिकाः गायन्ति । (दश/दशानि/दशम्)
(vii) ________ कपोताः वृक्षे सन्ति। (सप्त/सप्ताः/ सप्तानि)
उत्तर :
(i) एका
(ii) त्रयः
(iii) चत्वारि
(iv) एकम्
(v) द्वे
(vi) दश
(vii) सप्त
प्रश्न 4.
मञ्जूषातः उचित सङ्ख्या लिखत ।
(मंजूषा में से उचित संख्या लिखिए |)
| मञ्जूषा एक:, द्वौ, तिस्त्रः, चत्वारः, त्रीणि, नव, दश, षट् |
(i) ________ नराः
(ii) ________ पत्राणि
(iii) ________ पादौ
(iv) ________ मयूराः
(v) ________ सरिताः
(vi) ________ बालकः
(vii) ________ वाटिका:
(viii) ________ पुस्तकानि
उत्तर :
(i) चत्वारः
(ii) त्रीणि
(iii) द्वौ
(iv) नव
(v) तिस्त्र:
(vi) एक:
(vii) दश
(viii) षट्
प्रश्न 5.
अधोलिखितानां संस्कृत – पर्यायं लिखत ।
(निम्नलिखित का संस्कृत पर्याय लिखिए |)
(i) एक छात्र ________________
(ii) एक छात्रा ________________
(iii) एक पुस्तक ________________
(iv) दो कबूतर ________________
(v) दो शिक्षिका ________________
(vi) दो कमल ________________
(vii) तीन बकरियाँ ________________
(viii) तीन पुष्प ________________
(ix) चार घर ________________
(x) चार बालक ________________
उत्तर :
(i) एकः छात्रः
(ii) एका छात्रा
(iii) एक पुस्तकं
(iv) द्वौ कपोतौ
(v) द्वे शिक्षिके
(vi) द्वे कमले
(vii) तिस्त्रः अजाः
(viii) त्रीणि पुष्पाणि
(ix) चत्वारि गृहाणि
(x) चत्वारः बालकाः
प्रश्न 6.
रिक्त स्थानानि पूरयत।
(रिक्त स्थान पूरे कीजिए।)
(i) एकः द्वौ च ________ भवन्ति ।
(ii) द्वौ द्वौ च ________ भवन्ति ।
(iii) चत्वारः पञ्च च ________ भवन्ति ।
(iv) द्वौ नव च ________ भवन्ति ।
(v) सप्त पञ्च च ________ भवन्ति ।
उत्तर :
(i) त्रयः
(ii) चत्वारः
(iii) नव
(iv) एकादश
(v) द्वादश
प्रश्न 7.
शुद्ध कथनानां समक्षम् ‘आम्’ अशुद्ध कथनां समक्षम् ‘न’ इति लिखत ।
(सही कथन के सामने ‘आम’ (हाँ) और अशुद्ध कथन के सामने ‘न’ (नहीं) लिखिए।
(i) इन्द्रधनुषे सप्त वर्णानि भवन्ति । ________________
(ii) पञ्च पञ्च च अष्ट भवन्ति । ________________
(iii) सूर्यः एकः भवति । ________________
(iv) चन्दाः त्रयः भवन्ति । ________________
(v) अस्माकम् राष्ट्रियध्वजे पञ्च वर्णाः भवन्ति । ________________
उत्तर :
(i) आम्
(ii) न
(iii) आम्
(iv) न
(v) न
![]()
प्रश्न 8.
अधोलिखितानि सङ्ख्या पदानि अवरोहक्रमेण लिखत ।
(निम्नलिखित संख्या शब्दों को घटते क्रम में लिखिए )
सप्त, दश, अष्ट, त्रयः, एकादश, द्वौ, विंशतिः, पञ्च
उत्तर :
विशंतिः, एकादश दश, अष्ट, सप्त, पञ्च, त्रयः, द्वौ
प्रश्न 9.
अधोलिखितानां सङ्ख्याशब्दानां संस्कृतपदानि लिखत ।
(निम्नलिखित संख्या शब्दों को संस्कृत पद में लिखिए।)
(i) सात ________
(ii) दस ________
(iii) पाँच ________
(iv) तीन ________
(v) एक ________
(vi) पन्द्रह ________
उत्तर :
(i) सप्त
(ii) दश
(iii) पञ्च
(iv) त्रयः
(v) एक:
(vi) पञ्चदश
प्रश्न 10.
अधोलिखितानाम् शब्दानाम् अर्थैः सह मेलनं कुरु ।
(निम्नलिखित शब्दों का अर्थों के साथ मिलान कीजिए ।)
| शब्दा: | अर्थाः |
| (क) जीविनि | (i) सप्ताह में |
| (ख) गणनाम् | (ii) ताली |
| (ग) सप्ताहे | (iii) नियमित रूप से |
| (घ) उर्ध्वम् | (iv) गिनती |
| (ङ) नियततया | (v) प्राणी में |
| (च) करतालम् | (vi) ऊपर |
उत्तर :
| शब्दा: | अर्थाः |
| (क) जीविनि | (v) प्राणी में |
| (ख) गणनाम् | (iv) गिनती |
| (ग) सप्ताहे | (i) सप्ताह में |
| (घ) उर्ध्वम् | (vi) ऊपर |
| (ङ) नियततया | (iii) नियमित रूप से |
| (च) करतालम् | (ii) ताली |
प्रश्न 11.
अधोलिखितानाम् संख्याशब्दानाम् उचितं मेलनं कुरुत ।
(निम्नलिखित संख्या शब्दों का उचित मिलान कीजिए ।)
| सूची (अ) | सूची (ब) |
| (क) पञ्च | (i) 10 |
| (ख) त्रय | (ii) 6 |
| (ग) दश | (iii) 5 |
| (घ) द्वौ | (iv) 11 |
| (ङ) एकादश | (v) 3 |
| (च) षट् | (vi) 2 |
उत्तर :
| सूची (अ) | सूची (ब) |
| (क) पञ्च | (iii) 5 |
| (ख) त्रय | (v) 3 |
| (ग) दश | (i) 10 |
| (घ) द्वौ | (vi) 2 |
| (ङ) एकादश | (iv) 11 |
| (च) षट् | (ii) 6 |