Check the below Class 9 Sanskrit MCQ Questions and Chapter 7 उपायं चिन्तयेत् प्राज्ञस्तथापायं च चिन्तयेत् MCQ based on the latest exam pattern.
उपायं चिन्तयेत् प्राज्ञस्तथापायं च चिन्तयेत् Class 9 MCQ Questions
Class 9 Sanskrit Chapter 7 MCQ Online Test
अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां प्रसङ्गानुकूलम् उचितार्थं चित्वा लिखत
प्रश्न 1.
पापबुद्धिः धनम् अपाहरत्।
(क) दत्तवान्
(ख) गृहीतवान्
(ग) चोरितवान्
(घ) त्यक्तवान्
उत्तराणि:
(ग) चोरितवान्
प्रश्न 2.
तौ धनं निक्षिप्तवन्तौ ।
(क) स्थापितवन्तौ
(ख) नीतवन्तौ
(ग) त्यक्तवन्तौ
(घ) भक्षितवन्तौ
उत्तराणि:
(क) स्थापितवन्तौ
प्रश्न 3.
पापबुद्धिः निशीथे वनं गतवान् ।
(क) प्रात:
(ख) दिवा
(ग) रात्रौ
(घ) सायं
उत्तराणि:
(ग) रात्र
प्रश्न 4.
तौ रिक्तंभाण्डं दृष्टवन्तौ ।
(क) पूर्णम्
(ख) शून्यम्
(ग) गुरु
(घ) लघु
उत्तराणि:
(ख) शून्यम्
प्रश्न 5.
सर्वे जना:विस्मयेन उत्फुल्ललोचनाः अभवन्।
(क) क्रोधेन
(ख) हर्षेण
(ग) आश्चर्येण
(घ) दुःखेन
उत्तराणि:
(ग) आश्चर्येण
प्रश्न 6.
पापबुद्धिः स्वपितरं प्रबोधितवान् ।
(क) सुप्तवान्
(ख) जागरितवान्
(ग) त्यक्तवान्
(घ) नीतवान्
उत्तराणि:
(ख) जागरितवान्
प्रश्न 7.
धर्मबुद्धिः मिथ्याभाषितम् अवदत् ।
(क) सत्यवचनम्
(ख) असत्यवचनम्
(ग) मधुरवचनम्
(घ) कटुवचनम्
उत्तराणि:
(ख) असत्यवचनम्
प्रश्न 8.
तत्र शमीवृक्षस्य कोटरम् अस्ति ।
(क) शाखा
(ख) पत्रम्
(ग) वृक्षस्य अन्तःस्थितं विवरम्
(घ) मूलम्
उत्तराणि:
(ग) वृक्षस्य अन्तःस्थितं विवरम्
प्रश्न 9.
पापबुद्धिः धनम् समादायगतवान्।
(क) त्यक्त
(ख) गृहीत्वा
(ग) दृष्ट्वा
(घ) भुक्त्वा
उत्तराणि:
(ख) गृहीत्वा
प्रश्न 10.
सः करुणं विलपन्बहिरागतः ।
(क) हसन्
(ख) रुदन्
(ग) धावन्
(घ) गायन्
उत्तराणि:
(ख) रुदन्
रेखाङ्कित – पदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत
1. धर्मबुद्धिः पापबुद्धिः च देशान्तरं गत्वा धनम् अर्जितवन्तौ।
2. पापबुद्धिः धनं गहनारण्ये भूमौ निक्षेप्तुम् उक्तवान्।
3. पापबुद्धिः रात्रौ गत्वा सर्वं धनम् अपाहरत्।
4. रिक्तं भाण्डं दृष्ट्वा पापबुद्धिः धर्मबुद्धिम् चौरम् अमन्यत ।
5. धर्माधिकारी वनदेवतायाः समीपे न्यायनिर्णयं कर्तुम् उक्तवान्।
6. पापबुद्धिः स्वपितरं शमीकोटरे गुप्तं स्थापयामास ।
7. अग्निना शमीकोटरं दग्धे सति पापबुद्धेः कपटं प्रकटितम् ।
8. पापबुद्धिः स्वपितरं धर्मबुद्धेः विरुद्धं वक्तुम् आदेशितवान्।
9. सर्वे जनाः धर्मबुद्धेः आचरणं प्रशंसितवन्तः ।
10. राजपुरुषाः पापबुद्धिं दण्डितवन्तः ।
उत्तराणि:
1. कुत्र,
2. कुत्र,
3. किम्,
4. कम्,
5. कस्याः,
6. कः,
7. केन,
8. कस्य,
9. किम्,
10. के।
एकपदेन उत्तरत
प्रश्न 1.
कः उपायं चिन्तयेत् ?
उत्तराणि:
प्राज्ञः ।
प्रश्न 2.
प्राज्ञः कं च चिन्तयेत् ?
उत्तराणि:
उपायम् अपायं च
प्रश्न 3.
श्लोकस्य मुख्यः पाठः कः ?
उत्तराणि:
विवेक :
प्रश्न 4.
अपायं चिन्तयित्वा किं रक्ष्यते ?
उत्तराणि:
सफलता
पूर्णवाक्येन उत्तरत
प्रश्न 1.
“उपायं चिन्तयेत्” इति किम् सूचयति ?
उत्तराणि:
एतत् सूचयति यत् कार्यस्य सिद्धये उचितं मार्गं पूर्वमेव चिन्तयितव्यम् ।
प्रश्न 2.
“अपायं च चिन्तयेत्” इत्यस्य अर्थः कः ?
उत्तराणि:
कार्ये संभावितान् दोषान्, हानिं वा पूर्वमेव विचारयेत् इति ।
प्रश्न 4.
प्राज्ञः कथं व्यवहारं करोति ?
उत्तराणि:
प्राज्ञः कार्यस्य लाभहानिं विचार्य विवेकपूर्वकं निर्णयं करोति ।
प्रश्न 4.
उपाय-अपायचिन्तनस्य लाभः कः ?
उत्तराणि:
एतेन सफलतायाः सम्भावना वर्धते, तथा त्रुटयः न भवन्ति ।
रिक्तस्थानानि पूरयत
(क) ……………… उपायं चिन्तयेत्।
(ख) प्राज्ञः उपायं ……………. च चिन्तयेत् ।
(ग) विवेक: …………. आधारः अस्ति ।
(घ) चिन्तनं सफलता ……………. करोति ।
उत्तराणि:
(क) प्राज्ञ:,
(ख) अपायं,
(ग) निर्णयस्य,
(घ) सुनिश्चितम्।
मिलयत कुरुत
| क | ख |
| 1. प्राज्ञः | (i) निर्णयस्य आधारः |
| 2. उपायः | (ii) हानिकारक : पक्ष: |
| 3. अपायः | (iii) विवेकवान् |
| 4. चिन्तनम् | (iv) सफलतायाः मार्गः |
उत्तराणि:
| क | ख |
| 1. प्राज्ञः | (iii) विवेकवान् |
| 2. उपायः | (iv) सफलतायाः मार्गः |
| 3. अपायः | (ii) हानिकारक : पक्ष: |
| 4. चिन्तनम् | (i) निर्णयस्य आधारः |
संस्कृतेन लिखत
(i) “A wise person thinks about the method.”
उत्तराणि:
प्राज्ञः उपायं चिन्तयति ।
(ii) “One should also think about danger.”
उत्तराणि:
अपायं अपि चिन्तयेत् ।
(iii) “Thinking properly leads to success.”
उत्तराणि:
सम्यक् चिन्तनं सफलतां जनयति ।
विचारात्मक – प्रश्नाः
प्रश्न 1.
उपाय – अपायचिन्तनं किमर्थ आवश्यकम् ?
उत्तराणि:
यतः कार्यस्य पूर्वविचारः कृत्वा हानि: न भवति तथा सफलता निश्चिततां प्राप्नोति ।
प्रश्न 2.
प्राज्ञः कथं अन्येभ्यः भिन्नः भवति ?
उत्तराणि:
प्राज्ञः केवलं उपायं न, अपितु अपायं अपि विचारयति, अतः सः विवेकशीलः भवति ।
सत्यं वा असत्यं लिखत
प्रश्न 1.
प्राज्ञः केवलं उपायं चिन्तयति ।
उत्तराणि:
असत्यम्
प्रश्न 2.
अपायचिन्तनं उपयोगी भवति ।
उत्तराणि:
सत्यम्
प्रश्न 3.
विवेकहीनं निर्णयं सफलतां ददाति ।
उत्तराणि:
असत्यम्
प्रश्न 4.
प्राज्ञः सम्यक् चिन्तनं करोति ।
उत्तराणि:
सत्यम्