Our free Class 8 Sanskrit Deepakam Worksheet and Class 8 Sanskrit Chapter 6 डिजिभारतम् युगपरिवर्तनम् Worksheet with Answers make learning easier and fun.
Class 8 Sanskrit Chapter 6 Worksheet डिजिभारतम् युगपरिवर्तनम्
Class 8 Sanskrit डिजिभारतम् युगपरिवर्तनम् Worksheet
डिजिभारतम् युगपरिवर्तनम् Worksheet
प्रश्न 1.
निम्नलिखित प्रश्नानाम् उत्तरम् एकपदेन लिखत ।
(नीचे लिखे प्रश्नों के उत्तर एक पद में लिखिए |)
(क) भारतदेशः कस्मिन् क्षेत्रं समृद्धम् ? ________________
(ख) सम्प्रति कुत्र अन्तर्जालस्य समस्या अस्ति ? ________________
(ग) कुत्र भारतस्य विकास-यात्रा प्रदर्शिता ? ________________
(घ) कौ ‘फ़ास्टॅग्’ इत्यस्य प्रयोगं कुरुत: ? ________________
(ङ) डिजि – लॉकर इत्यस्य उपयोगं का करोति ? ________________
(च) का भारतस्य महत्त्वाकाङ्क्षिणी योजना ? ________________
प्रश्न 2.
निम्नलिखित – प्रश्नानाम् उत्तरं पूर्णवाक्येन लिखत ।
(नीचे लिखे प्रश्नों के उत्तर पूर्ण वाक्य में लिखिए |)
(क) अद्यतनं युगं कीदृशम् अस्ति ?
_______________________________
(ख) ‘फ़ास्टॅग’ इत्यस्य कार्यं किम् ?
_______________________________
(ग) डिजि – लॉकर इत्यस्य उपयोगं किमर्थं अभवत्?
_______________________________
(घ) डिजिटल-योजनायाः मुख्यं लक्ष्यं किम् ?
_______________________________
(ङ) अस्माकं किं ध्ययेम् ?
_______________________________
(च) सर्वकारः कस्य विस्ताराय कार्यं करोति ?
_______________________________
प्रश्न 3.
कोष्ठकप्रदत्त – शब्देषु उचित – विभक्तिं प्रयुज्य रिक्तस्थानानि पूरयत ।
(कोष्ठक में दिए पदों में उचित विभक्ति का प्रयोग कर खाली स्थान भरिए ।)
(क) ________________ इत्याधारितः विनिमयश्च भवति । (आशु – प्रतिक्रिया – कूट)
(ख) एतास्मिन् ________________ जनां जागृताः भवेयुः। (विषय)
(ग) ________________ वस्तुक्रयार्थं मुद्रायाः आवश्यकता नास्ति। (आपण)
(घ) ________________ भारतस्य अग्रगण्यं स्थानम् अस्ति । (डिजिटल – क्रान्ति)
(ङ) ________________ सर्वजनान् सुशक्तान् कुर्यात् । (डिजिटल – शक्ति)
(च) ________________ सर्वकारस्य विशिष्टा योजना अस्ति । (एतद्)
प्रश्न 4.
अधोलिखितं संवादं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तरं लिखत ।
(नीचे दिए संवाद को पढ़कर उसपर आधारित प्रश्नों के उत्तर दीजिए ।)
अध्यापकः – उत्तमम्! वित्तीयसमावेशनस्य क्षेत्रे ‘यूपीआय्, रूपे कार्ड, जनधनयोजना’ इत्यादीनि बहूनि साधनानि सन्ति । अधुना आपणेषु वस्तुक्रयणार्थं साक्षात् मुद्रायाः आवश्यकता नास्ति । मुद्रारहित-विनिमयसन्दर्भे विश्वे भारतस्य अग्रगण्यं स्थानम् अस्ति।
राघवः – डिजिटल – योजना भारतस्य काचित् महत्त्वाकाङ्क्षणी योजना अस्ति ।
अध्यापकः – आम् राघव! एषा भारतसर्वकारस्य विशिष्टा महत्त्वाकाङ्क्षिणी योजना अस्ति । राष्ट्र डिजिटल रूपेण सुशक्तं भवेत् इत्येव अस्याः योजनायाः लक्ष्यम् । डिजिटल – शक्ति: सर्वजनान् सुशक्तान् कुर्यात् इति अस्माकं ध्येयम् ।
श्रेया – महोदय ! अस्य स्वरूपं किञ्चित् स्पष्टीकरोतु ।
अध्यापकः – अवश्यम्! पश्य, डिजिटल् – शासन – सेवायाः अन्तर्गतं ‘डिजी – लॉकर् (आधार-पेन्-कार्ड् इत्यादीनां डिजिटल्-सङ्ग्रहणम्), ‘ई-शासन-पटलम्’ यथा ‘उमङ्ग्’ (UMANG), ‘माय्-गव्’ (My-Gov), ‘जेम्’ (GeM) इत्यादयः । ऑन -लैन् टीकाकरण – पञ्जीकरणार्थं ‘कोविन्-पटलम् (COWIN ) अस्ति ।
यशिका – किन्तु यदि ग्राम्य-क्षेत्रे अन्तर्जालस्य समस्या अस्ति तर्हि तत्र कथम् एतासां सेवानाम् उपयोगः भविष्यति ?
I. एकपदेन उत्तरत। ( एक पद में उत्तर दीजिए । )
(i) ‘डिजिटल् – शासन – सेवायाः ‘ अन्तर्गते मुख्य – पटलं किम् अस्ति ? ________________
(ii) अस्माकं ध्येयं किम् ? ________________
II. पूर्णवाक्येन उत्तरत। (पूर्ण वाक्य में उत्तर दीजिए ।)
(i) डिजिटल – भारतस्य लक्ष्यं किम् अस्ति ? ________________
(ii) ग्राम्य-क्षेत्रे अन्तर्जालस्य समस्यायाः समाधानं किम् ? ________________
III. भाषिककार्यम्। (भाषा संबंधी कार्य।)
(i) ‘वित्तीयसमावेशनस्य’ अस्मिन् पदे का विभक्तिः ? ________________
(ii) ‘आपणेषु वस्तुक्रयणार्थं साक्षात् मुद्रायाः आवश्यकता नास्ति ।’ अत्र क्रियापदं किम् ? ________________
(iii) ‘तर्हि तत्र कथम् एतासां सेवानाम् उपयोगः भविष्यति । ‘ अत्र अव्ययपदं किम् ? ________________
प्रश्न 5.
रेखांकित पदमाधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु ।
(रेखांकित पदों के आधार पर प्रश्न निर्माण कीजिए ।)
(क) ‘डिजिटल – शासन’ स्वचालितं पारदर्शकं सेवाम् प्रददाति ।
_______________________________
(ख) हॉलोग्राम कृत्रिमबुद्धेः एकः प्रकारः अस्ति।
_______________________________
(ग) डिजिटल – रूपेण सुशक्तं राष्ट्रं निर्मितम् अस्ति।
_______________________________
(घ) ग्राम्य-क्षेत्रे अन्तर्जालस्य समस्या वर्तते।
_______________________________
(ङ) अधुना साक्षात् मुद्रायाः आवश्यकता न अस्ति ।
_______________________________
(च) अस्मिन् सन्दर्भे वयं भवद्भिः पाठिताः ।
_______________________________
प्रश्न 6.
सुमेलनं कुरुत ।
(सही मिलान कीजिए ।)
| ‘क’ स्तम्भः | ‘ख’ स्तम्भः |
| (क) टीकाकरण – पञ्जीकरणार्थम् | (i) अन्तर्जालस्य समस्या |
| (ख) डिजिटल – शैक्षिकमञ्चः | (ii) अन्तर्जालस्य फ़ास्टॅग |
| (ग) कृषिक्षेत्रे | (iii) आशु-प्रतिक्रिया कूट: |
| (घ) मार्गशुल्क- संग्रहणार्थम् | (iv) ई-नाम् पटलम् |
| (ङ) विनिमयार्थे | (v) स्वयम् (SWAYAM) |
| (च) ग्राम्यक्षेत्रे | (vi) कोविन-पटलम् |
प्रश्न 7.
निम्नलिखित – पदानां मूलशब्द, विभक्ति वचनं च लिखत ।
(निम्नलिखित पदों के मूल शब्द, विभक्ति तथा वचन लिखिए |)
| पदानि | मूलशब्द: | विभक्तिः | वचनम् |
| (क) प्रौद्योगिक्यः | प्रौद्योगिकी | प्रथमा | बहुवचनम् |
| (ख) कीदृश: | |||
| (ग) भारतस्य | |||
| (घ) आविष्कारैः | |||
| (ङ) युष्माकं | |||
| (च) विश्वे | |||
| (छ) पूर्वजानाम् | |||
| (ज) मह्यम् |
प्रश्न 8.
संस्कृतभाषायाम् अनुवादं कुरुत ।
(संस्कृत भाषा में अनुवाद कीजिए ।)
(क) डिजिटल प्लेटफॉर्म पर पूरी दुनिया कार्य कर रही है।
_______________________________
(ख) छात्र प्रधानमंत्री संग्रहालय की यात्रा करते हैं।
_______________________________
(ग) हम लोग ‘डिजिटल’ के कारण प्रभावित हो रहे हैं।
_______________________________
(घ) मेरा आधार कार्ड और स्कूल प्रमाणपत्र वहाँ सुरक्षित है।
_______________________________
(ङ) मै ‘यूपीआय’ का उपयोग करता हूँ।
_______________________________
(च) सरकार लगातार इंटरनेट का विस्तार कर रही है।
_______________________________
प्रश्न 9.
निम्नलिखितानि पदानि आधृत्य वाक्यनिर्माणं कृरुत ।
(निम्नलिखित पदों के आधार पर वाक्य निर्माण कीजिए |)
(क) प्रौद्योगिकी – ________________
(ख) वाणिज्ये – ________________
(ग) अन्तर्जालस्य – ________________
(घ) आशु – प्रतिक्रिया – कूट: – ________________
(ङ) फ़ास्टॅग – ________________
(च) शिक्षायाः – ________________
(छ) टीकाकरणम् – ________________
(ज) स्वयं-प्रभा – ________________
प्रश्न 10.
अधोलिखित- पदानाम् सन्धिविच्छेदः क्रियताम् ।
(निम्नलिखित पदों का संधि विच्छेद कीजिए ।)
(क) एतस्योपरि = एतस्य + उपरि
(ख) जीवनेऽपि = _______ + _______
(ग) इत्यस्य = _______ + _______
(घ) इत्यनेन = _______ + _______
(ङ) इत्यादीनि = _______ + _______
(छ) नित्यैकम् = _______ + _______
(च) एकस्यैव = _______ + _______
(ज) देवालय : = _______ + _______
प्रश्न 11.
रेखांकितपदानि संशोध्य वाक्यानि पुनर्लिखत ।
(रेखांकित पदों को शुद्ध करके वाक्यों को पुनः लिखिए |)
(क) सङ्ग्रहालयं अद्भुतः अनुभवः प्राप्तः।
_______________________________
(ख) मम पितरी फ़ास्टॅग इत्यस्य उपयोगं कुरुतः ।
_______________________________
(ग) डिजी-लॉकर माध्यमेन आधार – पत्रं सुरक्षितुं कर्तुं शक्यते ।
_______________________________
(घ) ऑन-लैन्-टीकाकरण पञ्जीकरणार्थं ‘दीक्षा-पटलम्‘ अस्ति ।
_______________________________
(ङ) ‘फ़ास्टॅग’ इत्यस्य राजमार्गेषु स्वचालितविधिना मार्ग – शुल्कस्य सङ्ग्रहणं शीघ्रं भवति ।
_______________________________
(च) वयं ‘डिजिटल – भारतं’ समृद्ध कर्तुं योगदानं करिष्यामः ।
_______________________________
प्रश्न 12.
मञ्जूषातः उचितं पदं चित्वा अधोलिखितश्लोकस्य भावार्थं पूरयत।
(मंजूषा से उचित पद चुनकर नीचे लिखे श्लोक का भावार्थ पूरा कीजिए ।)
सर्वं विकसितं भाति डिजिटल – भारतेऽधुना ।
जीवनस्य च सौकर्यं सहसा लभते जनः ॥
मञ्जूषा- जनः, लभते, विकसितं, जीवनस्य
भावार्थः – अधुना डिजिटल्-भारते सर्वं (i) _______ भाति । (ii) _______ च सौकर्यं (iii) _______ सहसा (iv) _______ ।
प्रश्न 13.
‘प्रौद्योगिक्या: महत्त्वम्’ इति विषयस्य उपरि पञ्चवाक्यानि संस्कृतेन लिखत ।
(‘प्रौद्योगिकी का महत्व’ इस विषय पर पाँच वाक्य संस्कृत में लिखिए ।)
_______________________________
_______________________________
बहुविकल्पीय प्रश्नाः
प्रश्न 1.
प्रदत्तविकल्पेभ्यः उचितम् उत्तरं चिनुत ।
(दिए गए विकल्पों से सही उत्तर चुनिए ।)
(क) प्रधानमन्त्रिसङ्ग्रहालये बालाः किम् अनुभवन्ति ?
(i) ग्राम्यजीवनम्
(ii) ऐतिहासिक-युद्धाः
(iii) प्रौद्योगिकी – प्रभावः
ख) ‘भाषते’ इत्यस्मिन् पदे कः धातुः ?
(i) भाष्
(ii) भास्
(iii) भाश्
(ग) का छात्रा हॉलोग्रामं दृष्टवती ?
(i) यशिका
(ii) वेदिका
(iii) श्रेया
(घ) क : छात्र : ‘कृत्रिमबुद्धि-आधारित ‘ संवादयन्त्रं दृष्टवान् ?
(i) राघवः
(ii) अथर्व
(iii) भास्करः
(ङ) वेदिका भारतस्य विकास – यात्रा कुत्र दृष्टवती ?
(i) डिजिटल – प्रक्षेपणे
(ii) मॉय-गव पटले
(iii) आशु-कूटे
(च) शिक्षायाः क्षेत्रे उपयोगः भवति-
(i) स्वयंप्रभा
(ii) ई-नाम
(iii) कोविन
प्रश्न 2.
कोष्ठकात् उचितपदं चित्वा रिक्तस्थानं पूरयत ।
(कोष्ठक से सही पद को चुनकर रिक्त स्थान भरिए ।)
(क) राघवः _______ इत्यस्य उपयोगः शिक्षायां करोति । (ई-नाम् / माय-गव / ई – शिक्षा)
(ख) भास्करः कृत्रिमबुद्धि: माध्यमेन _______ श्रुतवान्। (संवादं / चलचित्रं / मूक- चित्रं)
(ग) अथर्व _______ माध्यमेन राजमार्गशुल्कं ददाति । (फ़ास्टॅग / कोविन / स्वयं)
(घ) शिक्षायां _______ इत्यस्य उपयोगः भवति । (स्वयं-प्रभा / ई-नाम् / ई – पी० एम्)
(ङ) अधुना सर्वं विकसितं भाति डिजिटल् _______ । (भारतेषु / भारते/ भारत 🙂
(च) _______ विषये जनाः जागृताः भवेयुः । (एतस्मिन् / एते / एता:)