Our free Class 8 Sanskrit Deepakam Worksheet and Class 8 Sanskrit Chapter 10 सन्निमित्ते वरं त्यागः (क-भागः) Worksheet with Answers make learning easier and fun.
Class 8 Sanskrit Chapter 10 Worksheet सन्निमित्ते वरं त्यागः (क-भागः)
Class 8 Sanskrit सन्निमित्ते वरं त्यागः (क-भागः) Worksheet
सन्निमित्ते वरं त्यागः (क-भागः) Worksheet
प्रश्न 1.
निम्नलिखित – प्रश्नानाम् उत्तरम् एकपदेन लिखत ।
(निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर एक पद में लिखिए।)
(क) शक्तिधरः कस्य सुतः आसीत्? _________________
(ख) करुणरोदनध्वनिं कः श्रुतवान्? _________________
(ग) शूद्रक : कुत्र प्रतिवसति स्म ? _________________
(घ) वीरवरः केषां ज्ञाता आसीत्? _________________
(ङ) सः प्रतिदिनं किं शुल्कं प्राप्तवान्? _________________
(च) वीरवत्याः भ्रातुः नाम किम् ? _________________
प्रश्न 2.
रेखांकितपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत ।
(रेखांकित पदों के आधार पर प्रश्न निर्माण कीजिए |)
(क) अहं चिरमेतस्य भुजच्छायायां सुमहता सुखेन निवसामि ।
_______________________________
(ख) तस्य राष्ट्राय समर्पणभाव: प्रेरणार्हः ।
_______________________________
(ग) सः तदवशिष्टं धनं भोज्यविलासव्ययार्थं पत्न्याः हस्ते ददाति ।
_______________________________
(घ) ततो दौवारिकः तं प्रभोः समीपम् अनयत् ।
_______________________________
(ङ) राजा वीरवरस्य पृष्ठे गच्छति ।
_______________________________
(च) संस्कृतवाङ्मये कथासाहित्यस्य विशिष्टं स्थानम् अस्ति ।
_______________________________
प्रश्न 3.
प्रत्येक स्तम्भात् पदानि चित्वा वाक्यानि रचयत ।
(प्रत्येक स्तम्भ से पदों को चुनकर वाक्य बनाइए ।)
| ‘क’ स्तम्भः | ‘ख’ स्तम्भः | ‘ग’ स्तम्भः |
| अयं | अदृश्या | अवर्णयत् |
| राजलक्ष्मीः | अखिलराजलक्ष्मी-संवादम् | निवत्स्यामि |
| समग्रकणार्टप्रदेश | प्रासादं | प्रायच्छत् |
| राजा | सुखेन | प्रविशत् |
| वीरवर: | वीरवर: | अभवत् |
| अहम् | तस्मै | अनुकरणीयः |
(क) _________________
(ख) _________________
(ग) _________________
(घ) _________________
(ङ) _________________
(च) _________________
प्रश्न 4.
मञ्जूषातः उचितं पदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत ।
(मंजूषा से उचित पद चुनकर रिक्त स्थान पूरे कीजिए ।)
| मञ्जूषा विजयी |
(क) सवेक वीरवरः अत्र _________________ वर्तते।
(ख) नृपतिरपि सर्वेषामदृश्य एव _________________ प्राविशत् ।
(ग) तद गच्छ _________________ भव।
(घ) तदेतत्परित्यक्तेन मम राज्येनापि किं _________________?
(ङ) अधुनां _________________ मे जीवनं निष्फलम्।
(च) ततः स आत्मानमपि _________________ समर्पितवान् ।
प्रश्न 5.
उचितं मेलनं कुरुत।
(उचित मिलान कीजिए।)
| ‘क’ स्तम्भः | ‘ख’ स्तम्भः |
| (क) क्रन्दामि | (i) प्रतिहारम् |
| (ख) द्वारपालम् | (ii) राजभवनम् |
| (ग) दुहिता | (iii) स्नेहः |
| (घ) वात्सल्यम् | (iv) उद्देश्यम् |
| (ङ) प्रयोजनम् | (v) पुत्री |
| (च) प्रासादम् | (vi) रोदिमि |
प्रश्न 6.
निम्नलिखित पदानां पदपरिचयं लिखत ।
(निम्नलिखित पदों का पद परिचय लिखिए।)
| पदम् | लकार: | पुरुषः | वचनम् |
| (क) निवसामि | लट् | उत्तमः | एकवचनम् |
| (ख) अनयत् | |||
| (ग) ददाति | |||
| (घ) क्रन्दामि | |||
| (ङ) जयतु | |||
| (च) तिष्ठति |
प्रश्न 7.
अधोलिखित-पदानां सन्धिविच्छेदः कुरुत ।
(निम्नलिखित पदों का संधि विच्छेद कीजिए ।)
(क) धन्योऽहं = _________________ + _________________
(ख) तच्छ्रुत्वा = _________________ + _________________
(ग) जीवितञ्चैव = _________________ + _________________
(घ) वीरवरोऽपि = _________________ + _________________
(ङ) गताऽदर्शनम् = _________________ + _________________
(च) नेष्टं = _________________ + _________________
प्रश्न 8.
कथाक्रमानुसारं वाक्यानि पुनर्लिखत ।
(कथाक्रम के अनुसार वाक्यों को पुनः लिखिए।)
(क) ततः राजलक्ष्मीः अतीव दुःसाध्यम् उपायं सूचयति ।
(ख) एकां दिव्याभरणभूषितां कामपि रोदनपरां सुन्दरीं पश्यति ।
(ग) धन्योऽहं स्वामिजीवितरक्षार्थं यदि विनियुक्तः ।
(घ) अधुना पुत्रवियुक्तस्य मे जीवनं निष्फलम्।
(ङ) गुप्ततया वीरवरम् अनुसरन राजापि तयोः संवादं शृणोति ।
(च) जानाम्यहं भवतः सर्वप्रियं वस्तु।
(छ) तस्मै वेतनं सुवर्णशतचतुष्टयं दीयते ।
(ज) सा तत्क्षणादेव अदृश्यतां गता ।
_______________________________
_______________________________
_______________________________
_______________________________
_______________________________
प्रश्न 9.
संस्कृतभाषायाम् अनुवादं कुरु ।
(संस्कृत भाषा में अनुवाद कीजिए ।)
(क) वह रोती हुई स्त्री मेरे देखने के बाद अदृश्य हो गई ।
_______________________________
(ख) राजा ने प्रसन्न होकर वीरवर को कर्णाट प्रदेश उपहार दिया।
_______________________________
(ग) मेरा सब कुछ स्वीकार कर लीजिए।
_______________________________
(घ) अब तुम्हारे राज्य का विनाश नहीं होगा ।
_______________________________
(ङ) अब पुत्रवियोग के बाद मेरा जीवन व्यर्थ हो गया।
_______________________________
(च) राजा शूद्रक ने उनके सभी आचरणों को अदृश्य रूप में देखा।
_______________________________
प्रश्न 10.
मञ्जूषातः पदं चित्वा अकारादि क्रमेण लिखत ।
(मंजूषा से पद को चुनकर अकारादि क्रम से लिखिए।)
| अवर्णयत्, विनियुक्त :, कर्मणि, परमश्लाघ्यः, हिताय, निद्रालसाम्, दुहिता, एवम्, विधे |
(क) _________________
(ख) _________________
(ग) _________________
(घ) _________________
(ङ) _________________
(च) _________________
(छ) _________________
(ज) _________________
(झ) _________________
प्रश्न 11.
अव्यवस्थितान् वर्णान् शब्ददृष्ट्या व्यवस्थितरूपेण लिखत ।
(अव्यवस्थित वर्णों को शब्द की दृष्टि से व्यवस्थित रूप में लिखिए।)
(क) भारासज – राजसभा
(ख) रवीवर – _________________
(ग) सास्वप्रादं – _________________
(घ) मेताह्यगृष – _________________
(ङ) रवरावीय – _________________
(च) शंटर्णाकदेप्रदे – _________________
(छ) र्वत:स – _________________
(ज) नधेअराप – _________________
प्रश्न 12.
रेखांकितम् अशुद्धं पदं शुद्धं कृत्वा वाक्यानि पुनर्लिखत ।
(रेखांकित अशुद्ध पदों को शुद्ध करके वाक्यों को पुनः लिखिए ।)
(क) वृत्यर्थम् आगतं राजपुत्रोऽस्मि ।
_______________________________
(ख) अहमेतस्य भूपालस्य शूद्रकस्य राजलक्ष्मीः अस्ति ।
_______________________________
(ग) गुप्ततया वीरवरः अनुसरन् राजापि तयोः संवादं शृणोति ।
_______________________________
(घ) राजलक्ष्मीः अपि तम् सह सुखं स्थास्यति इति ।
_______________________________
(ङ) अधुना पुत्रवियुक्तस्य मे जीवनः निष्फलम्।
_______________________________
(च) नृपतिरपि सर्वेषामदृश्य एव स्वप्रासादः प्राविशत् ।
_______________________________
बहुविकल्पीय प्रश्नाः
प्रश्न 1.
प्रदत्तविकल्पेभ्यः उचितम् उत्तरं चिनुत ।
(दिए गए विकल्पों से सही उत्तर चुनिए ।)
(क) ‘भविष्यति’ इति कस्मिन् लकारे प्रयुक्त: ?
(i) लट् लकारे
(ii) लोट् लकारे
(iii) लृट् लकारे
(ख) तद् गच्छ, विजयी भव, अत्र ‘गच्छ’ इति पदं कस्मिन् लकारे ?
(i) लृट् लकारे
(ii) लट् लकारे
(iii) लोट् लकारे
(ग) पुत्रवियुक्तस्य’ इत्यस्मिन् पदे का विभक्ति: ?
(i) तृतीया
(ii) सप्तमी
(iii) षष्ठी
(घ) ‘प्रसन्ना भवामि त्वयि ।’ अत्र ‘ त्वयि’ इति पदे का विभक्तिः ?
(i) षष्ठी
(ii) सप्तमी
(iii) पञ्चमी
(ङ) ‘तत कोऽधुना विलम्बस्तात ।’ अत्र ‘कोऽधुना’ पदस्य सन्धि-विच्छेदं अस्ति –
(i) को + अधुना
(ii) कः + अधुना
(iii) कऽ + अधुना
(च) राजां विना का अनाथा भविष्यति ?
(i) वीरवती
(ii) वेदरता
(iii) राजलक्ष्मी:
प्रश्न 2.
कोष्ठकात् उचितपदं चित्वा रिक्तस्थानं पूरयत ।
(कोष्ठक से सही पद को चुनकर रिक्त स्थान भरिए ।)
(क) अस्ति शोभावती नाम _________________ नगरी। (काचित् / कश्चित् / किञ्चिद्)
(ख) सा रोदनपरा नारी मद्दर्शनाददृश्यतां _________________ । (भूतः / भूता / भूतम्)
(ग) नेष्टं मे _________________ न च जीवितं वा। (राज्य:/राज्यो/राज्यं)
(घ) नेदानीं राज्यभङ्गस्ते _________________। (भवतः/भवेत/भविष्यति)
(ङ) अहं _________________ राजलक्ष्मीरस्मि | (शूद्रक / शूद्रके / शूद्रकस्य )
(च) सा तत्क्षणादेव अदृश्यतां _________________ । (गतः/गता/गतम्)