Our free Class 7 Sanskrit Deepakam Worksheet and Class 7 Sanskrit Chapter 5 सेवा हि परमो धर्मः Worksheet with Answers make learning easier and fun.
Class 7 Sanskrit Chapter 5 Worksheet सेवा हि परमो धर्मः
Class 7 Sanskrit सेवा हि परमो धर्मः Worksheet
सेवा हि परमो धर्मः Worksheet
प्रश्न 1.
निम्नलिखित – प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखत ।
(नीचे लिखे प्रश्नों के उत्तर एक पद में लिखिए ।)
(क) कः प्रसिद्धः रसायनशास्त्रज्ञः आसीत्? _______________
(ख) ‘अहम् औषधं निर्मातुं न शक्तवान् ।’ इति कः अवदत् ? _______________
(ग) कस्य परिस्थितिः शोचनीया आसीत्? _______________
(घ) कः रोगिणं दृष्ट्वा अपि अग्रे गतवान्? _______________
(ङ) ‘राजमार्गेण गन्तव्यम्’ इति कः युवकद्वयं सूचितवान्? _______________
(च) सिद्धार्थः मानवीयगुणैः कः जातः ? _______________
प्रश्न 2.
निम्नलिखित वाक्यानि निर्देशानुसारं परिवर्तनं कुरुत ।
(नीचे दिए वाक्यों का निर्देश के अनुसार परिवर्तन कीजिए ।)
प्रश्न 3.
क्तवतु’ प्रत्ययं योजयित्वा वाक्यानि पुनर्लिखत ।
(क्तवतु’ प्रत्यय को जोड़कर वाक्यों को पुनः लिखिए |)
(क) नागार्जुनः अवदत् ।
“नागार्जुनः उक्तवान्।’
(ख) नागार्जुनः द्वयोः विद्याभ्यासविषये अपृच्छत्।
_____________________________
(ग) युवकः नागार्जुनाय रसायनं अददात्।
_____________________________
(घ) सा पुस्तकं अद्यैव अपठत् ।
_____________________________
(ङ) अहं द्वितीयस्य चयनं अकरवम् ।
_____________________________
(च) प्रथमः रोगिणं दृष्ट्वा अपि अग्रे अगच्छत्।
_____________________________
प्रश्न 4.
उचितं मेलनं कुरुत ।
(उचित मिलान कीजिए।)
प्रश्न 5.
शुद्ध-कथनस्य समक्षम् ‘आम्’ अशुद्ध कथनस्य समक्षं ‘न’ इति लिखत ।
(सही कथन के सामने ‘आम्’ गलत कथन के सामने ‘न’ लिखिए।)
(क) प्रथमः युवकः खिन्नः आसीत् । _______________
(ख) रोगिण: परिस्थितिः शोचनीया आसीत् । _______________
(ग) असत्यं, क्रोधः, दुर्भावना इत्यादयः मानवीय गुणाः । _______________
(घ) नागार्जुन: प्रसिद्धः वैज्ञानिकः आसीत् । _______________
(ङ) द्वितीयः युवक : औषधं कृत्वा आनीतवान्। _______________
(च) द्वितीयस्य युवकस्य चयनं नागार्जुनः कृतवान्। _______________
प्रश्न 6.
मञ्जूषातः उचितं पदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत।
(मंजूषा से उचित पद को चुनकर रिक्त स्थानों को भरिए ।)
(क) नागार्जुन : द्वितीयं युवकं सहायकत्वेन _______________ ।
(ख) अहं द्वितीयस्य चयनं _______________ ।
(ग) रसायननिर्माणार्थं समयम् एव न _______________ ।
(घ) अहं तं रोगिणं पूर्वमेव मार्गे _______________ ।
(ङ) तदा द्वितीयः युवक: _______________ ।
(च) अहम् औषधं निर्मातुं न _______________ ।
प्रश्न 7.
निम्नलिखित पदानां मूलशब्द, विभक्ति वचनं च लिखत ।
(निम्नलिखित पदों के मूल शब्द, विभक्ति तथा वचन लिखिए |)
प्रश्न 8.
निम्नलिखितपदानि आधृत्य वाक्यानि रचयत । (निम्नलिखित पदों के आधार पर वाक्य बनाइए । )
(क) खिन्नः – _____________________________
(ख) नीतवान – _____________________________
(ग) आगच्छताम् – _____________________________
(घ) सेवायाम् – _____________________________
(ङ) द्वितीयस्य – _____________________________
(च) भवेत – _____________________________
(छ) सेवाभावनाम् – _____________________________
(ज) कृतवान् – _____________________________
प्रश्न 9.
अधोदत्तं चित्रं दृष्ट्वा तदाधारितानि पञ्चवाक्यानि संस्कृतेन लिखत ।
(नीचे दिए गए चित्र को देखकर संस्कृत में पाँच वाक्य लिखिए।)
_________________________________________
_________________________________________
_________________________________________
_________________________________________
प्रश्न 10.
कथाक्रमानुसारं वाक्यानि पुनर्लिखत ।
(कथा – क्रम के अनुसार वाक्यों को पुनः लिखिए।)
(क) अन्यस्मिन् दिने द्वौ युवकौ आगतवन्तौ ।
(ख) अहं तत्सर्वं परित्यज्य औषधं निर्मितवान् ।
(ग) अहम् औषधं निर्मातुं न शक्तवान् ।
(घ) रसायननिर्माणार्थं समयम् एव न प्राप्तवान् ।
(ङ) प्रथमः रोगिणं दृष्ट्वा अपि अग्रे गतवान् ।
(च) अतः अहं द्वितीयस्य चयनं कृतवान्।
(छ) द्वयोः अपि विद्याभ्यासविषयः समानः एव आसीत् ।
(ज) युवक: स्वनिष्ठां दर्शयितुं स्वगृहस्य समस्याः वर्णितवान्।
_________________________________________
_________________________________________
_________________________________________
_________________________________________
_________________________________________
_________________________________________
_________________________________________
प्रश्न 11.
‘परोपकार’ विषयकं निबन्धं मञ्जूषापद सहायतया पूरयत ।
(परोपकार’ विषय पर निबन्ध मंजूषा पद की सहायता से पूरा कीजिए ।)
परेषाम् उपकार: (i) _______________ भवति । महात्मा दधीचि : (ii) _______________ एव स्वशरीरस्य अस्थीनि अपि ददौ (iii) _______________ अत्यजत्। अस्माकं राष्ट्रपिता महात्मा गांधी: (iv) _______________ स्वतन्त्रतायै बहूनि कष्टानि असहत्। वृक्षाः (v) _______________ फलन्ति, मेघाश्चः अन्येभ्यः एव वर्षन्ति । भारतीयाः परोपकारस्य महत्त्वं (vi) _______________ एव जानन्ति । बहवः जनाः परोपकाराय एव जीवन्ति । कथ्यते ‘परोपकाराय सतां विभूतयः ‘।
प्रश्न 12.
हिन्दीभाषायाम् अनुवादं कुरु ।
(हिन्दी भाषा में अनुवाद कीजिए ।)
(क) दिनद्वयानन्तरं नागार्जुनस्य समीपे प्रथमः युवकः आगतवान्।
_________________________________________
(ख) राजा एतं वृत्तान्तं श्रुत्वा आश्चर्यं प्रकटितवान्।
_________________________________________
(ग) तदनन्तरं नागार्जुन: द्वितीयं युवकं सहायकत्वेन स्वीकृतवान् ।
_________________________________________
(घ) भवान् परीक्षां कृत्वा तेषु युवकेषु कमपि योग्यं स्वीकरोतु’ इति ।
_________________________________________
(ङ) युवकः उक्तवान्- “ राजमार्गे अहं किञ्चित् रोगिणं दृष्टवान्।
_________________________________________
(च) प्रथमः रोगिणं दृष्ट्वा अपि अग्रे गतवान्।
_________________________________________
प्रश्न 13.
संज्ञा – सर्वनाम – विशेषणपदानि पृथक् पृथक् कुरुत ।
(संज्ञा, सर्वनाम एवं विशेषण पदों को अलग – अलग कीजिए ।)
