Our free Class 7 Sanskrit Deepakam Worksheet and Class 7 Sanskrit Chapter 11 द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः Worksheet with Answers make learning easier and fun.
Class 7 Sanskrit Chapter 11 Worksheet द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः
Class 7 Sanskrit द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः Worksheet
द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः Worksheet
प्रश्न 1.
निम्नलिखित – प्रश्नानाम् उत्तराणि एकपदेन लिखत ।
(निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर एक पद में लिखिए |)
(क) भारतवर्षे कति केन्द्रशासित प्रदेशाः सन्ति? _______________
(ख) ‘हण्डुकमान्’ कस्य नाम आसीत्? _______________
(ग) मातृभूमेः रक्षणाय क: दश वर्षाणि यावत् कष्टं सोढवान् ? _______________
(घ) अण्डमानद्वीपस्य राजधान्याः नाम किम् ? _______________
(ङ) प्रथमशताब्द्याम् ‘हण्डुकमान्’ इत्यस्य नाम किम् आसीत्? _______________
(च) द्वीपेषु क: द्वीप: रम्य : ? _______________
प्रश्न 2.
अधोलिखितं संवादं पठित्वा एतदाधारितान् प्रश्नान् उत्तरत।
(अधोलिखित संवाद को पढ़कर उस पर आधारित प्रश्नों के उत्तर दीजिए ।)
अध्यापिका – (भारतस्य मानचित्रे अण्डमान द्वीपसमूहं दर्शयन्ती) एषः भारतस्य अष्टसु केन्द्रशासितप्रदेशेषु अन्यतमः अण्डमान द्वीपसमूहः अस्ति । एतस्य राजधानी श्रीविजयपुरम्’ अस्ति। पूर्वम् – आङ्ग्लशासनेन अस्य नाम ‘पोर्ट ब्लेयर्’ इति दत्तम् आसीत्।
सर्वे उत्साहिताः बालाः – महोदये! वयम् एतस्य विषये किञ्चित् अधिकं ज्ञातुम् इच्छामः।
अध्यापिका – अस्तु । भोः सूर्यांश ! भवान् किमपि वक्तुम् इच्छति ? इति प्रतिभाति ।
सूर्यांश: – सत्यं महोदये! ह्यः भवती एतस्य पाठस्य विषये सङ्केतं दत्तवती । तदा अहं गृहं गत्वा जालपुटे एतस्य अन्वेषणम् अकरवम् ।
अध्यापिका – समीचीनं सूर्यांश ! भवान् किम् अन्विष्टवान् तत्र?
I. एकपदेन उत्तरत। (एक पद में उत्तर दीजिए ।)
(i) आंग्ल शासनेन श्रीविजयपुरस्य किं नाम दत्तम् आसीत्? _______________
(ii) अष्टसु केन्द्रशासितप्रदेशेषु कः अन्यतमः ? _______________
II. पूर्णवाक्येन उत्तरत। (पूर्ण वाक्य में उत्तर दीजिए ।)
(i) ‘पोर्ट ब्लेयर्’ इति किं स्थानम् आसीत्?
_____________________________________
(ii) ‘हण्डुकमान्’ इति नाम कथं प्रादुर्भूत: ?
_____________________________________
III. भाषिककार्यम् । (भाषा संबंधी कार्य ।)
(i) ‘प्रथमशताब्द्याम्’ इति पदे का विभक्ति: ? _______________
(ii) ‘इच्छाम:’ इति पदस्य कर्ता क: ? _______________
(iii) ‘अन्तरीप:’ इति पदस्य पर्यायपदं किम् ? _______________
प्रश्न 3.
मञ्जूषातः उचितपदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत ।
(मंजूषा से उचित पदों को चुनकर रिक्त स्थान भरिए । )
(क) अण्डमान द्वीपसमूहस्य राजधानी _______________ अस्ति ।
(ख) अत्र भ्रमणाय _______________ स्थानानि बहूनि सन्ति ।
(ग) अण्डमान -जनाः _______________ किं कुर्वन्ति?
(घ) सर्वकारः _______________ उद्यानानां निर्माणम् अकरोत् ?
(ङ) अण्डमान द्वीपे _______________ इति कारागारम् अस्ति ।
(च) अस्य नाम्नः _______________ अद्भुतः अस्ति।
प्रश्न 4.
रेखांकितपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत ।
(रेखांकित पदों के आधार पर प्रश्न निर्माण कीजिए ।)
(क) अस्य नाम्नः इतिहास : अद्भुतः अस्ति।
_____________________________________
(ख) अस्मिन् द्वीपे ‘सेल्युलर’ इति कारागारम् अस्ति।
_____________________________________
(ग) धन्याः ते स्वातन्त्र्यवीराः ।
_____________________________________
(घ) सर्वकारः नारिकेलस्य उद्याननिर्माणम् अकरोत् ।
_____________________________________
(ङ) केचन जनाः कृषिकार्येण जीविकां निर्वहन्ति ।
_____________________________________
(च) अहम् एकदा पित्रा सह भ्रमणाय तत्र अगच्छम्।
_____________________________________
प्रश्न 5.
उचितं मेलनं कुरुत ।
(उचित मिलान कीजिए।)
प्रश्न 6.
संस्कृतभाषायाम् अनुवादं कुरु ।
(संस्कृत भाषा में अनुवाद कीजिए ।)
(क) अण्डमान के लोग आजीविका के लिए क्या करते हैं?
_____________________________________
(ख) हम सब वहाँ शैक्षिक भ्रमण के लिए अवश्य जाएँगे ।
_____________________________________
(ग) क्या आपने स्वराजद्वीप को देखा?
_____________________________________
(घ) अण्डमान द्वीप समूह की जनसंख्या भी बहुत कम है।
_____________________________________
(ङ) मेरे पिता का नाम विनोद है।
_____________________________________
(च) ‘कालापानी’ यह शब्द सुनकर ही डर लगता है।
_____________________________________
प्रश्न 7.
मञ्जूषातः उचितविशेषणपदानि चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत ।
(मंजूषा से उचित विशेषण पद चुनकर रिक्त स्थान भरिए ।)
(क) _______________ समुद्रतटेषु
(ख) _______________ आपणे
(ग) _______________ समुद्रम्
(घ) _______________ रीतिपरम्पराः
(ङ) _______________ स्थानम्
(च) _______________ मत्स्याः
(छ) _______________ केन्द्रशासितप्रदेशेषु
(ज) _______________ भूमिका
प्रश्न 8.
निम्नलिखित – पदानां पदपरिचयं लिखत ।
(निम्नलिखित पदों का पद परिचय लिखिए |)
प्रश्न 9.
निम्नलिखित – पदानि आधृत्य वाक्यानिर्माण कुरुत |
(निम्नलिखित पदों के आधार पर वाक्य निर्माण कीजिए |)
(क) कारागारम् – _____________________________________
(ख) इतिहास : – _____________________________________
(ग) सर्वकारस्य – _____________________________________
(घ) द्वीपेषु – _____________________________________
(ङ) गृहम् – _____________________________________
(च) जालपुटे – _____________________________________
प्रश्न 10.
कः कम् इति अकथयत्, लिखत ।
(किसने किसको कहा, लिखिए।)
| कः | कम् | |
| (क) भवान् किमपि वक्तुम् इच्छति ? इति प्रतिभाति । | ||
| (ख) अस्य नाम्नः इतिहासः अद्भुतः अस्ति। | ||
| (ग) ‘कालापानी’ इति शब्दं श्रुत्वा एव भीतिः भवति । | ||
| (घ) किम् अस्मिन् द्वीपे जनाः अपि निवसन्ति ? | ||
| (ङ) अत्र भ्रमणाय विशिष्टानि स्थानानि कानि ? | ||
| (च) राजर्षे! किं भवान् स्वराजद्वीपं दृष्टवान् ? |
प्रश्न 11.
हिन्दीभाषायाम् अनुवादं कुरुत ।
(हिन्दी भाषा में अनुवाद कीजिए ।)
(क) वयम् एतस्य विषये किञ्चित् अधिकं ज्ञातुम् इच्छामः ।
_____________________________________
(ख) अस्य कारागारस्य अपरं नाम ‘कालापानी’ इत्यपि अस्ति ।
_____________________________________
(ग) प्रथमशताब्द्याम् अस्य नाम ‘अगादेमन्’ इति आसीत् ।
_____________________________________
(घ) तेषां बलिदानेन एव वयं सुखेन जीवामः ।
_____________________________________
(ङ) वयं तत्र सर्वत्र प्रकृते: हारित्यं नीलसमुद्रं च दृष्टवन्तः ।
_____________________________________
(च) भवती एतस्य पाठस्य विषये सङ्केतं दत्तवती ।
_____________________________________
(छ) केचन कृषिकार्येण मत्स्यव्यापारेण च जीविकां निर्वहन्ति ।
_____________________________________
(ज) अहम् एकदा पित्रा सह भ्रमणाय तत्र अगच्छम्।
_____________________________________
प्रश्न 12.
निर्देशानुसारं परिवर्तनं कुरुत ।
(निर्देश के अनुसार परिवर्तन कीजिए ।)
प्रश्न 13.
शैक्षिक भ्रमणार्थं भवान् यत्र कुत्रापि गतवान् तस्य स्वानुभवं लिखतु। (शैक्षिक भ्रमण हेतु आप जहाँ गए हैं, वहाँ के अपने अनुभव लिखिए।)
_____________________________________
_____________________________________
_____________________________________
_____________________________________
बहुविकल्पीय प्रश्नाः
प्रश्न 1.
प्रदत्तविकल्पेभ्यः उचितम् उत्तरं चिनुत । (दिए गए विकल्पों से सही उत्तर चुनिए । )
(क) ‘इच्छति’ इति पदस्य उत्तमपुरुषे किं रूपं भवति ?
(i) इच्छसि
(ii) इच्छतः
(iii) इच्छामि
(ख) कः पित्रा सह भ्रमणाय अण्डमानद्वीपम् अगच्छत्?
(i) देवर्षि:
(ii) राजर्षि:
(iii) सुरुचि:
(ग) क्रियापदं नास्ति-
(i) निवसन्ति
(ii) इच्छति
(iii) वयम्
(घ) षष्ठीविभक्त्यन्तं पदम् अस्ति-
(i) सर्वकारः
(ii) कारागारम्
(iii) भारतस्य
(ङ) ‘श्रीविजयपुरम्’ इति कस्य राजधानी ?
(i) अण्डमान द्वीपस्य
(ii) भारतस्य
(iii) पोर्ट ब्लेयरस्य
(च) सावरकर : कति वर्षाणि यावत् घोरं कष्टं सोढवान् ?
(i) 5
(ii) 10
(iii) 8
प्रश्न 2.
कोष्ठकात् उचितपदं स्वीकृत्य रिक्तस्थाने लिखन्तु ।
(कोष्ठक से उचित पद लेकर रिक्त स्थानों में लिखिए |)
(क) ‘सुखेन’ इति पदे _______________ विभक्तिः अस्ति । (प्रथमा/द्वितीया/ तृतीया)
(ख) भारतवर्षे _______________ केन्द्रशासित प्रदेशाः सन्ति । (अष्ट / सप्त / नव)
(ग) नारिकेलस्य उद्यानानां _______________ निर्माणम् अकरोत्। (पिता / राजर्षिः / सर्वकारः)
(घ) ‘जारवा’ इति एकः _______________ अस्ति। (वृक्ष: / जनजाति: / देश:)
(ङ) अधुना वयं मिलित्वा इदं गीतं _______________ । (गायामि/गायावः/गायामः)
(च) अण्डमान -जना आजीविकार्थं किं _______________ ? (करोति/कुरुत: /कुर्वन्ति)