We have given detailed Deepakam Class 8 Solutions and Class 8th Sanskrit Deepakam Chapter 8 Question Answer पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम् come in handy for quickly completing your homework.
Sanskrit Class 8 Chapter 8 Question Answer पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्
Class 8 Sanskrit Chapter 8 NCERT Solutions पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्
कक्षा 8 संस्कृत पाठ 8 के प्रश्न उत्तर पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्
अधोलिखितानां प्रश्नानाम् एकपदेन उत्तरं लिखत।
(नीचे दिए गए प्रश्नों के उत्तर एक पद में दीजिए। )
(क) अस्माकं देशे कति राज्यानि सन्ति?
उत्तर :
अष्टाविंशतिः
(ख) प्राचीनेतिहासे काः स्वाधीनाः आसन्?
उत्तर :
सप्तभगिन्य:
(ग) केषां समवाय: ‘सप्तभगिन्य:’ इति कथ्यते?
उत्तर :
अष्टराज्यानाम्
(घ) अस्माकं देशे कति केन्द्रशासितप्रदेशाः सन्ति?
उत्तर :
अष्टौ
(ङ) सप्तभगिनी-प्रदेशे कः उद्योगः सर्वप्रमुख:?
उत्तर :
वंशोद्योग:
अधोलिखितानां प्रश्नानां पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखत ।
(नीचे दिए गए प्रश्नों के उत्तर पूर्णवाक्य में दीजिए।)
(क) भ्रातृसहित – भगिनीसप्तके कानि राज्यानि सन्ति?
उत्तर :
अरुणाचलप्रदेश, असम, मणिपुर, मेघालय:, मिजोरमः, नागालैण्ड, त्रिपुरा च भगिन्यः; सिक्किमः भ्राता एते राज्यानि भ्रातृसहित – भगिनीसप्तके सन्ति ।
(ख) इमानि राज्यानि सप्तभगिन्यः इति किमर्थं कथ्यन्ते?
उत्तर :
इमानि राज्यानि सामाजिक- सांस्कृतिक परिदृश्यानां साम्याद् भौगोलिकवैशिष्ट्यात् च ‘सप्तभगिन्यः ‘ इति कथ्यन्ते।
(ग) ऐशान्यकोणप्रदेशेषु के निवसन्ति ?
उत्तर :
ऐशान्यकोणप्रदेशेषु गारो, खासी, नागा, मिजो, लेप्चा, प्रभृतयः इत्यादयः जनजातीयाः निवसन्ति।
(घ) पूर्वोत्तरप्रादेशिकाः केषु निष्णाताः सन्ति?
उत्तर :
पूर्वोत्तरप्रादेशिका : बहुभाषाभिः समन्विताः, पूर्वपरम्पराभिः परिपूरिताः स्वलीला-कलासु च निष्णाताः सन्ति ।
(ङ) वंशवृक्षवस्तूनाम् उपयोगः कुत्र क्रियते ?
उत्तर :
वंशवृक्षवस्तूनाम् उपयोगः आवस्त्राभूषणेभ्यः गृहनिर्माणपर्यन्तं इति क्रियते ।
अधोलिखितेषु पदेषु प्रकृति – प्रत्ययविभागं कुरुत ।
(नीचे दिए गए शब्दों का प्रकृति और प्रत्यय अलग करें।)
यथा- गन्तुम् गम् + तुमुन्
(क) ज्ञातुम् – ________ + ________
उत्तर :
ज्ञातुम् – ज्ञा + “तुमुन्”
(ख) विश्रुतः – ________ + ________
उत्तर :
विश्रुत: – “वि+श्रु” + ‘क्त’
(ग) अतिरिच्य – ________ + ________
उत्तर :
अतिरिच्य – ‘अति’ + ‘रिच्+ल्यप्
(घ) पठनीयम् – ________ + ________
उत्तर :
पठनीयम् – पठ् + अनीयर्”
रेखाङ्कितम् पदम् आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत ।
(रेखांकित पद के आधार पर प्रश्न निर्माण करें।)
(क) वयं स्वदेशस्य राज्यानां विषये ज्ञातुमिच्छामः।
उत्तर :
वयं कस्य राज्यानां विषये ज्ञातुमिच्छामः?
(ख) सप्तभगिन्यः प्राचीनेतिहासे प्रायः स्वाधीनाः एव दृष्टाः।
उत्तर :
का: प्राचीनेतिहासे प्रायः स्वाधीनाः एव दृष्टा : ?
(ग) प्रदेशेऽस्मिन् हस्तशिल्पानां बाहुल्यं वर्तते।
उत्तर :
प्रदेशेऽस्मिन् केषाम् बाहुल्यं वर्तते ?
(घ) एतानि राज्यानि तु भ्रमणार्थं स्वर्गसदृशानि ।
उत्तर :
एतानि राज्यानि तु भ्रमणार्थं कीदृशानि ?
यथानिर्देशम् उत्तरत।
(निर्देश अनुसार लिखिए।)
(क) ‘महोदये! मम भगिनी कथयति । अत्र ‘मम’ इति सर्वनामपदं कस्यै प्रयुक्तम् ?
उत्तर :
अत्र ‘मम’ इति सर्वनामपदं ‘ भगिन्यै’ प्रयुक्तम्।
(ख) ‘सामाजिक-सांस्कृतिकपरिदृश्यानां साम्याद् इमानि उक्तोपाधिना प्रथितानि । अस्मिन् वाक्ये प्रथितानि इति क्रियापदस्य कर्तृपदं किम् ?
उत्तर :
‘इमानि’ (राज्यानि) अस्मिन वाक्ये प्रथितानि क्रियापदस्य कर्तृपदं अस्ति ।
(ग) ‘एतेषां राज्यानां पुनः सङ्घटनं विहितम्’। अत्र ‘सङ्घटनम्’ इति कर्तृपदस्य क्रियापदं किम् ?
उत्तर :
‘विहितम्’ अत्र ‘सङ्घटनं’ इति कर्तृपदस्य क्रियापदं अस्ति।
(घ) ‘अत्र वंशवृक्षाणां प्राचुर्यं विद्यते ‘ । अस्मात् वाक्यात् ‘अल्पता’ इति पदस्य विपरीतार्थकं पदं चित्वा लिखत?
उत्तर :
प्राचुर्यं
(ङ) क्षेत्रपरिमाणै: इमानि लघूनि वर्तन्ते’ । अस्मिन् वाक्ये ‘सन्ति’ इति क्रियापदस्य किं समानार्थकं पदं प्रयुक्तम्?
उत्तर :
वर्तन्ते
अधः शब्दजालं प्रदत्तम् अस्ति । अस्मिन् उपरितः अधः, वामतः दक्षिणं चेति आधारं कृत्वा सार्थक शब्दान् रेखाङ्कयत।
(नीचे शब्दावली दी गई है। इसमें ऊपर-नीचे, दाएँ-बाएँ के आधार पर सार्थक शब्दों को रेखांकित करें।)
उत्तर :
(क) सिक्किम:
(ख) मणिपुरम्
(ग) त्रिपुरा
(घ) मिजोरमः
(ङ) संस्कृति:
(च) पुर्वोत्तरम्
(छ) भगिन्यः
(ज) गारो
(झ) प्राकृतिक :
(ञ) वृक्षः
(ट) भगिनी
(ठ) अरुणाचल:
(ड) भ्राता
(ढ) मेघालय
(ण) नागालैण्डम्
(त) बहवः
पट्टिकातः पदानि चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत ।
(पट्टिका से शब्द चुनकर रिक्त स्थान भरिए।)
सिक्किमः, पूर्वोत्तरराज्यानि, अष्टाविंशतिः, स्वदेशस्य राज्यानाम्, अरुणाचलप्रदेशः, असमः, मणिपुर, मिजोरम, मेघालय, नागालैण्ड, त्रिपुरा, जनजाति:, प्राचुर्यं
(क) छात्राः अद्य ________ विषये ज्ञातुमिच्छन्ति ।
उत्तर :
स्वदेशस्य राज्यानाम्
(ख) अस्माकं देशे ________ राज्यानि तथा अष्ट केन्द्रशासितप्रदेशाः सन्ति ।
उत्तर :
अष्टाविंशतिः
(ग) सप्तभगिन्यः एकः भ्राता च इति ________ कथ्यन्ते।
उत्तर :
पूर्वोत्तर राज्यानि
(घ) सप्तभगिन्यः इत्युक्तानि राज्यानि – ________, ________, ________, ________, ________, ________
उत्तर :
अरुणाचलप्रदेशः, असम, मणिपुर, मिजोरमः, मेघालय, नागालैण्ड, त्रिपुरा ।
(ङ) प्रदेशेऽस्मिन् ________ बाहुल्यम् अस्ति ।
उत्तर :
जनजातिः
(च) पूर्वोत्तरराज्येषु वंशवृक्षाणां ________ विद्यते।
उत्तर :
प्राचुर्यं
भिन्नप्रकृतिकं पदं चिनुत ।
(भिन्न प्रकृति वाला शब्द चुनिए ।)
(क) गच्छति, पठति, धावति, अहसत्, क्रीडति
(ख) छात्रः, सेवकः, शिक्षक:, लेखिका, क्रीडक :
(ग) पत्रम्, मित्रम्, पुष्पम्, आम्रः, फलम्
(घ) व्याघ्रः, भल्लूकः, गजः कपोतः, शाखा, वृषभ:, सिंहः
(ङ) पृथिवी, वसुन्धरा, धरित्री, यानम्, वसुधा
उत्तर :
(क) अहसत्
(ख) लेखिका
(ग) आम्र:
(घ) शाखा
(ङ) यानम्
विशेष्य- विशेषणानाम् उचितं मेलनं कुरुत ।
(विशेषण और विशेष्य का उचित मिलान कीजिए ।)
| विशेषण – पदानि | विशेष्य- पदानि |
| (क) अयम् | (i) संस्कृति: |
| (ख) संस्कृतिविशिष्टायाम् | (ii) इतिहासे |
| (ग) महत्त्वाधायिनी | (iii) प्रदेश: |
| (घ) प्राचीने | (iv) समवायः |
| (ङ) एकः | (v) भारतभूमौ |
उत्तर :
| विशेषण – पदानि | विशेष्य- पदानि |
| (क) अयम् | (iii) प्रदेश: |
| (ख) संस्कृतिविशिष्टायाम् | (v) भारतभूमौ |
| (ग) महत्त्वाधायिनी | (i) संस्कृति: |
| (घ) प्राचीने | (ii) इतिहासे |
| (ङ) एकः | (iv) समवायः |
NCERT Solutions for Class 8 Sanskrit Ruchira Chapter 8 संसारसागरस्य नायकाः
1. एकपदेन उत्तरत
(एकपद में उत्तर दो)
(क) कस्य राज्यस्य भागेषु गजधरः शब्दः प्रयुज्यते?
उत्तराणि:
राजस्थानस्य
(ख) गजपरिमाणं कः धारयति?
उत्तराणि:
गजधरः
(ग) कार्यसमाप्तौ वेतनानि अतिरिच्य गजधरेभ्यः किं प्रदीयते स्म?
उत्तराणि:
सम्मानम्
(घ) के शिल्पिरूपेण न समादृताः भवन्ति?
उत्तराणि:
गजधराः।
2. अधोलिखितानां प्रश्नानामुत्तराणि लिखत
(निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर लिखो)
(क) तडागाः कुत्र निर्मीयन्ते स्म?
उत्तराणि:
तडागाः अशेषे देशे निर्मीयन्ते स्म।
(ख) गजधराः कस्मिन् रूपे परिचिताः?
उत्तराणि:
गजधराः ‘समाजस्य गाम्भीर्यस्य मापकाः’ इत्यस्मिन् रूपे परिचिताः।
(ग) गजधराः किं कुर्वन्ति स्म?
उत्तराणि:
गजधराः वास्तुकाराः रूपेण नवनिर्माणस्य योजनां प्रस्तुवन्ति स्म, भाविव्ययम् आकलयन्ति स्म। उपकरणभारान् संग्रहणन्ति स्म।
(घ) के सम्माननीयाः?
उत्तराणि:
गजधराः सम्माननीयाः।
3. रेखाङ्कितानि पदानि आधृत्य प्रश्न निर्माणं कुरुत –
(रेखांकित पदों के आधार पर प्रश्ननिर्माण करो)
(क) सुरक्षाप्रबन्धनस्य दायित्वं गजधराः निभालयन्ति स्म।
उत्तराणि:
कस्य दायित्वं गजधराः निभालयन्ति स्म?
(ख) तेषां स्वामिनः असमर्थाः सन्ति।
उत्तराणि:
केषां स्वामिनः असमर्थाः सन्ति?
(ग) कार्यसमाप्तौ वेतनानि अतिरिच्य सम्मानमपि प्राप्नुवन्ति ।
उत्तराणि:
कार्यसमाप्तौ कानि अतिरिच्य सम्मानमपि प्राप्नुवन्ति?
(घ) गजधरः सुन्दरः शब्दः अस्ति।
उत्तराणि:
कः सुन्दरः शब्दः अस्ति?
(ङ) तडागाः संसारसागराः कथ्यन्ते?
उत्तराणि:
के संसारसागराः कथ्यन्ते?
4. अधोलिखितेषु यथापेक्षितं सन्धिं/विच्छेदं कुरुत –
(निम्नलिखित में यथापेक्षित सन्धि या सन्धिविच्छेद करो)
(क) अद्य + अपि = ………….
(ख) ………. + ………. = स्मरणार्थम्।
(ग) इति + अस्मिन् = ………….
(घ) ………. + ……….. = एतेष्वेव।
(ङ) सहसा + एव = ………………….
उत्तराणि:
(क) अद्य + अपि = अद्यापि।
(ख) स्मरण + अर्थम् = स्मरणार्थम्।
(ग) इति + अस्मिन् = इत्यस्मिन्।
(घ) एतेषु + एव = एतेष्वेव।
(ङ) सहसा + एव = सहसैव।
5. मञ्जूषातः समुचितानि पदानि चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत –
(मञ्जूषा से उचित पदों को चुनकर रिक्त स्थानों की पूर्ति करो)
मञ्जूषा – रचयन्ति गृहीत्वा सहसा जिज्ञासा सह ।
(क) छात्राः पुस्तकानि …………… विद्यालयं गच्छन्ति।
(ख) मालाकाराः पुष्पैः मालाः ………. ।
(ग) मम मनसि एका ………………. वर्तते।
(घ) रमेशः मित्रैः …………… विद्यालयं गच्छति।
(ङ) ……………….. बालिका तत्र अहसत।
उत्तराणि:
(क) छात्राः पुस्तकानि गृहीत्वा विद्यालयं गच्छन्ति।
(ख) मालाकाराः पुष्पैः मालाः रचयन्ति।
(ग) मम मनसि एका जिज्ञासा वर्तते।
(घ) रमेशः मित्रैः सह विद्यालयं गच्छति।
(ङ) सहसा बालिका तत्र अहसत।
6. पदनिर्माणं कुरुत
(पदों का निर्माण करो)
धातुः – प्रत्ययः – पदम्
यथा- कृ + तुमुन् = कर्तुम्
ह्यु + तुमुन् = ……………
तु + तुमुन् = ……………
उत्तराणि:
धातुः – प्रत्ययः – पदम्
यथा- कृ + तुमुन् = कर्तुम्
ह्यु + तुमुन् = तर्तुम
तु + तुमुन् = हर्तुम
यथा – नम् + क्त्वा = नत्वा
गम् + क्त्वा = ……………
त्यज् + क्त्वा = ……………
भुज् + क्त्वा = ……………
उत्तराणि:
यथा – नम् + क्त्वा = नत्वा
गम् + क्त्वा = गत्वा
त्यज् + क्त्वा = त्यक्त्वा
भुज् + क्त्वा = भुक्तवा
उत्तराणि:
7. कोष्ठकेषु दत्तेषु शब्देषु समुचितां विभक्तिं योजयित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत –
(कोष्ठकों में दिए गए शब्दों में समुचित विभक्ति का योग करके रिक्तस्थानों को पूरा करो)
यथा-विद्यालयं परितः वृक्षाः सन्ति। (विद्यालय)
(क) ………………. उभयतः ग्रामाः सन्ति। (ग्राम)
(ख) ………………. सर्वतः अट्टालिकाः सन्ति। (नगर)
(ग) धिक् ……………… । (कापुरुष)
उत्तराणि:
(क) ग्रामम् उभयतः ग्रामाः सन्ति ।
(ख) नगरं सर्वतः अट्टालिकाः सन्ति ।
(ग) धिक् कापुरुषम्।
यथा-मृगाः मृगैः सह धावन्ति। (मृग)
(क) बालकाः ………………. सह पठन्ति। (बालिका)
(ख) पुत्रः ………….. सह आपणं गच्छति। (पितृ)
(ग) शिशुः ………………. सह क्रीडति। (मातृ)
उत्तराणि:
(क) बालकाः बालिकाभिः सह पठन्तिः।
(ख) पुत्रः पित्रा सह आपणं गच्छति।
(ग) शिशुः मात्रा सह क्रीडति।
अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा निर्देशानुसारं प्रश्नान् उत्तरत –
(क) गजधराः वास्तुकाराः आसन्। कामं ग्रामीणसमाजो भवतु नागरसमाजो वा तस्य नव-निर्माणस्य सुरक्षा प्रबन्धनस्य च दायित्वं गजधराः निभालयन्ति स्म। नगरनियोजनात् लघुनिर्माणपर्यन्तं सर्वाणि कार्याणि एतेष्वेव आधृतानि आसन्।
I. एकपदेन उत्तरत
(i) गजधराः के आसन्?
उत्तराणि:
वास्तुकाराः।।
(ii) सर्वाणि कार्याणि केषु एव आधृतानि?
उत्तराणि:
गजधरेषु।
II. पूर्णवाक्येन उत्तरत
(i) सुरक्षाप्रबन्धनस्य दायित्वं के निभालयन्ति स्म?
उत्तराणि:
गजधराः सुरक्षाप्रबन्धनस्य दायित्वं निभालयन्ति स्म।
III. निर्देशानुसारम् प्रदत्तविकल्पेभ्यः उचितं उत्तरं चित्वा लिखत –
(i) ‘तस्य’ इत्यत्र का विभक्तिः ?
(क) षष्ठी
(ख) सप्तमी
(ग) पंचमी
(घ) चतुर्थी
उत्तराणि:
(क) षष्ठी ।
(ii) ‘आसन्’ इत्यस्य एकवचनान्त रूपं किम् अस्ति?
(क) आस्म
(ख) आसीत्
(ग) आस्व.
(घ) आस्ते
उत्तराणि:
(ख) आसीत्।
समुचितपदेन रिक्तस्थानानि पूरयत येन कथनानां भावः स्पष्टो भवेत् –
पुरा ते बहुप्रथिताः आसन्।
भावः-प्राचीनकाले ते …………. आसन्।
उत्तराणि:
प्राचीनकाले ते बहुप्रसिद्धाः आसन्।
अधोलिखितेषु भावार्थेषु समुचितभावार्थं लिखत –
(क) इमे तडागाः अत्र संसारसागराः इति।
भावार्थाः
(i) तडागाः एव संसारसागराः कथ्यन्ते।
(ii) तडागाः संसारे सागराः इव सन्ति।
(iii) तडागाः सागरे मिलन्ति।
उत्तराणि:
(i) तडागाः एव संसारसागरा: कथ्यन्ते।
अधोलिखितेषु शुद्धकथनं ( ✓ ) चिह्नन अशुद्धकथनं ( ✗ ) चिह्नन अङ्कयत –
(क) वेतनानि अतिरिच्य गजधरेभ्यः सम्मानोऽपि प्रदीयते स्म
(i) गजधरेभ्यः वेतनं विहाय सम्मानो दीयते स्म।
(ii) वेतनस्य अतिरिक्तं सम्मानोऽपि तेभ्यः दीयते स्म।
उत्तराणि:
(i) (✗)
(ii) ✓)
अधोलिखितेषु वाक्येषु स्थूलपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत –
(i) गजधरा; वास्तुकाराः आसन्।
(क) काः
(ख) कौ
(ग) के
(घ) कः
उत्तराणि:
गजधराः के आसन्?
(ii) गजधरेभ्यः सम्मानोऽपि प्रदीयते स्म।
(क) कैः
(ख) केभ्यः
(ग) कस्मै
(घ) कस्मात्
उत्तराणि:
केभ्यः सम्मानोऽपि दीयते स्म?
(iii) गजधरः गजपरिमाणं धारयति स्म।
(क) किम्
(ख) कम्
(ग) कानि
(घ) के
उत्तराणि:
गजधरः किम् धारयति स्म?
घटनाक्रमानुसारम् अधोलिखितानि वाक्यानि पुनः लेखनीयानि –
(i) गजधराः वास्तुकाराः आसन्।
उत्तराणि:
के आसन् ते अज्ञातनामानः।
(ii) के आसन् ते अज्ञातनामानः।
उत्तराणि:
पुरा ते बहुप्रथिताः आसन्।
(iii) यः गजपरिमाणं धारयति स गजधरः।
उत्तराणि:
राजस्थानस्य केषुचित् भागेषु शब्दोऽयम् प्रचलति।
(iv) नमः एतादृशेभ्यः शिल्पिभ्यः।
उत्तराणि:
यः गजपरिमाणं धारयति स गजधरः।
(v) राजस्थानस्य केषुचित् भागेषु शब्दोऽयम् प्रचलति।
उत्तराणि:
गजधराः वास्तुकाराः आसन्।
(vi) पुरा ते बहुप्रथिताः आसन्।
उत्तराणि:
नमः एतादृशेभ्यः शिल्पिभ्यः।
अधोलिखिते सन्दर्भे रिक्तस्थानानि मंजूषातः उचितपदैः पूरयत –
…………… वास्तुकाराः आसन्। कामं ग्रामीणसमाजो वा …….. गजधराः ……….. स्म। नवनिर्माणस्य …………….
निभालयन्ति, दायित्वम्, सुरक्षाप्रबन्धनस्य, तस्य, गजधराः।
उत्तराणि:
गजधरा: वास्तुकाराः आसन् । कामं ग्रामीणसमाजो वा तस्य नवनिर्माणस्य सुरक्षाप्रबन्धनस्य च दायित्वं गजधराः निभालयन्ति स्म।
अधोलिखितानां शब्दानां वाक्येषु प्रयोगं कुरुत –
पुरा, नूतनः, प्रथिताः।
उत्तराणि:
(i) पुरा = प्राचीनकाले
पुरा गजधराः कार्याणि सम्पादयन्ति स्म।
(ii) नूतनः = नवीनः
देवः नूतनवत्सरे उत्सवं सभाजयति।
(iii) प्रथिताः = प्रसिद्धाः
गजधराः प्रथिताः आसन्।
अधोलिखितानां शब्दानां समक्षं दत्तैरथैः सह मेलनं कुरुत –
शब्दाः – अर्थाः
(i) सम्मानः – नवीनः
(ii) प्रथितः – प्राचीनकाले
(iii) पुरा – सम्प्रति
(iv) उद्भूताः – आदरः
(v) इदानीम् – उत्पन्नाः
(vi) नूतनः – प्रसिद्धः
शब्दाः – अर्थाः
(i) सम्मानः – आदरः
(ii) प्रथितः – प्रसिद्धः
(iii) पुरा – प्राचीनकाले
(iv) उद्भूताः – उत्पन्नाः
(v) इदानीम् – सम्प्रति
(vi) नूतनः – नवीनः।
1. अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नान् उत्तरत –
शतशः सहस्रशः तडागाः सहसैव शून्यात् न प्रकटीभूताः। इमे एव तडागाः अत्र संसारसागराः इति। एतेषाम् आयोजनस्य नेपथ्ये निर्मापयितृणाम् एककम्, निर्मातॄणां च दशकम् आसीत्।
(i) एकपदेन उत्तरत
शून्यात् सहसैव के न प्रकटीभूता?
(क) सहसैव
(ख) तडागाः
(ग) सहस्रशः
(घ) शतशः
उत्तराणि:
(ख) तडागाः
(ii) पूर्णवाक्येन उत्तरत-
इमे तडागाः के सन्ति?
उत्तराणि:
इमे तडागाः संसारसागराः सन्ति।
(iii) ‘एतेषाम्’ इति सर्वनामपदं केभ्यः प्रयुक्तं?
(क) तडागेभ्यः
(ख) संसारसागरेभ्यः
(ग) तडागाः
(घ) तडागाय
उत्तराणि:
(क) तडागेभ्यः
(iv) ‘निर्मातॄणाम्’ इत्यत्र का विभक्तिः ?
(क) द्वितीया
(ख) तृतीया
(ग) सप्तमी
(घ) षष्ठी
उत्तराणि:
(घ) षष्ठी
2. ‘पुरा ते बहुप्रथिताः आसन्।’ अत्र अव्ययपदं किं?
(क) पुरा
(ख) ते
(ग) आसन्
(घ) बहुप्रथिताः
उत्तराणि:
(क) पुरा
3. “अशेषे हि देशे तडागाः निर्मीयन्ते स्म”। इत्यत्र कर्मपदं किं?
(क) हि
(ख) देशे
(ग) तडागाः
(घ) अशेषे
उत्तराणि:
(ग) तडागाः
4. ‘इत्येतानि’ इत्यत्र कः सन्धिः?
(क) गुण
(ख) दीर्घ
(ग) यण्
(घ) वृद्धि
उत्तराणि:
(ग) यण्
5. ‘नमः एतादृशेभ्यः शिल्पिभ्यः’ अस्मिन् वाक्ये ‘नमः’ योगे का विभक्तिः?
(क) तृतीया
(ख) चतुर्थी
(ग) पञ्चमी
(घ) षष्ठी
उत्तराणि:
(ख) चतुर्थी
6. ‘भवेयुः’ इति पदे कः लकारः?
(क) लट
(ख) लोट
(ग) लङ्
(घ) विधिलिङ्
उत्तराणि:
(घ) विधिलिङ्
7. ‘चलन्तः’ इत्यत्र कः प्रत्ययः?
(क) शतृ
(ख) ता
(ग) क्त
(घ) तल्
उत्तराणि:
(क) शतृ
8. यः गजपरिणामं धारयति सः ………. कथ्यते। रिक्तस्थानं पूरयत –
(क) कुम्भकारः
(ख) गजधरः
(ग) गजधराः
(घ) अयस्कारः
उत्तराणि:
(ख) गजधरः
9. रेखांकितपदानि आधारीकृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत –
(i) गजधरेभ्यः सम्मानः अपि दीयते स्म।
(क) काभिः
(ख) काभ्यः
(ग) केभ्यः
(घ) केभयः
उत्तराणि:
(ग) केभ्यः
(ii) नूतनसमाजस्य मनसि जिज्ञासा न उद्भूता।
(क) कस्मिन्
(ख) का
(ग) कः
(घ) किम्
उत्तराणि:
(क) कस्मिन्
(iii) यः नूतनः प्रविधिः विकसितः।
(क) कीदृशी
(ख) कीदृशं
(ग) कीदृशः
(घ) कीदृशाः
उत्तराणि:
(ग) कीदृशः