Check the below Class 9 Sanskrit MCQ Questions and Chapter 9 कृतं प्रतिकृतं भूयादेष धर्मः सनातनः MCQ based on the latest exam pattern.
अन्नाद् आनन्दं प्रति Class 9 MCQ Questions
Class 9 Sanskrit Chapter 9 MCQ Online Test
अधोलिखितवाक्येषु रेखाङ्कितपदानां प्रसङ्गानुकूलम् उचितार्थ चित्वा लिखत
प्रश्न 1.
युधिष्ठिरः सत्यभाषी आसीत् ।
(क) लोभी
(ख) सत्यवादी
(ग) क्रूरः
(घ) आलसी
उत्तराणि:
(ख) सत्यवादी
प्रश्न 2.
भीम: हिडिम्बस्य निषूदकः आसीत् ।
(क) रक्षक:
(ख) विनाशक:
(ग) सेवकः
(घ) सहायक:
उत्तराणि:
(ख) विनाशक:
प्रश्न 3.
कुन्ती प्रतिवेशी ब्राह्मणः दुःखी आसीत्।
(क) समीपवासी
(ग) गृहवासी
(ख) दूरवासी
(घ) आश्रमवासी
उत्तराणि:
(क) समीपवासी
प्रश्न 4.
ब्राह्मणपरिवारः शोकाकुलः आसीत्।
(क) प्रसन्नः
(ख) दु:खित:
(ग) उत्साहितः
(घ) निर्भयः
उत्तराणि:
(ख) दु:खित:
प्रश्न 5.
भीमः बकासुरस्य समीपं गन्तुम् सज्जी अभवत ।
(क) तत्परः
(ख) निरुत्साहः
(ग) निद्रालुः
(घ) भयभीतः
उत्तराणि:
(क) तत्परः
प्रश्न 6.
बकासुरः मानुषभक्षी आसीत्।
(क) नरभक्षी
(ख) पशुभक्षी
(ग) पक्षीभक्षी
(घ) सर्वभक्षी
उत्तराणि:
(क) नरभक्षी
प्रश्न 7.
कुन्ती प्रतिश्रवंकृतवती ।
(क) प्रतिज्ञाम्
(ख) भोजनम्
(ग) हास्यम्
(घ) युद्धम्
उत्तराणि:
(क) प्रतिज्ञाम्
प्रश्न 8.
भीमः प्रभूतं भोजनं खादति ।
(क) अधिकम्
(ख) न्यूनम्
(ग) उष्णम्
(घ) शीघ्रम्
उत्तराणि:
(क) अधिकम्
प्रश्न 9.
बकासुरः दुरात्मा आसीत् ।
(क) सज्जनः
(ख) दुष्ट:
(ग) विनीतः
(घ) करुणामयः
उत्तराणि:
(ख) दुष्ट:
प्रश्न 10.
भीमः औदारिकः आसीत् ।
(क) अन्नप्रियः
(ख) जलप्रियः
(ग) शक्तिप्रियः
(घ) युद्धप्रियः
उत्तराणि:
(क) अन्नप्रियः।
रेखाङ्कित – पदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत
1. भीम: हिडिम्बस्य हन्ता आसीत् ।
2. बकनामा दैत्यः एकचक्रपर्वते वसति स्म।
3. पौराः बलिम् आहरन्ति ।
4. बकः मानुषभोजी अस्ति ।
5. क्षत्रियाण्या उचितम् अनुष्ठितम्।
6. भीम: हर्षेण उत्फुल्लाक्ष इव भवति ।
7. भीमस्य बलं चिन्तयन् दुर्योधनः निद्रां न लभते ।
8. बलवान् मानुषभोजी सः राक्षसः श्रूयते ।
9. कुन्ती मौनमवलम्बते ।
10. तपस्वी भृशं परिदेवयते ।
उत्तराणि:
1. कस्य
2. कुत्र
3. के
4. कः
5. कया
6. केन
7. काम्
8. कीदृश:
9. का
10. कः।
अधोलिखित-कथां रिक्तस्थानानि पूरयित्वा पुनः लिखत
समयः, प्रेषयितुं, भोजनार्थं, नगरस्य, गृहे, ब्राह्मणस्य
पाण्डवाः एकदा एकचक्रनगरे कस्यचित् (i)…………. गृहस्य समीपे निवसन्ति स्म । एकस्मिन् दिने तस्मिन् (ii)……….. महान् रोदनध्वनिः समीपे वसति स्म। तेन सह `श्रुतः। तदा कुन्ती तत्र गत्वा रोदनस्य कारणं पप्रच्छ । ब्राह्मणपरिवारेण उक्तं यत् बकनामक : असुर : (iii) ………….. नगरवासिनां सन्धिः आसीत् यत् प्रतिदिनं कश्चित् जनः तस्य (iv)…………… प्रेषणीयः । तस्मिन् दिने ब्राह्मणपरिवारस्य वारः आसीत्, अतः सर्वे शोकाकुलाः आसन्। कुन्ती तेषां दुःखं ज्ञात्वा स्वपुत्रेषु एकं बकासुरस्य समीपं (v)…………. प्रतिज्ञां कृतवती । एतत् श्रुत्वा भीमः चिन्तितवान् यत् ब्राह्मणस्य उपकारस्य प्रत्युपकारस्य (vi)……….. आगतः। ततः सः मृष्टान्न-भाण्डं गृहीत्वा बकासुरस्य समीपं गन्तुं सज्जः अभवत्।
उत्तराणि:
पाण्डवाः एकदा एकचक्रनगरे कस्यचित् ब्राह्मणस्य गृहस्य समीपे निवसन्ति स्म। एकस्मिन् दिने तस्मिन् गृहे महान् रोदनध्वनिः श्रुतः । तदा कुन्ती तत्र गत्वा रोदनस्य कारणं पप्रच्छ । ब्राह्मणपरिवारेण उक्तं यत् बकनामक: असुरः नगरस्य समीपे वसति स्म । तेन सह नगरवासिनां सन्धिः आसीत् यत् प्रतिदिनं कश्चित् जनः तस्य भोजनार्थं प्रेषणीयः । तस्मिन् दिने ब्राह्मणपरिवारस्य वारः आसीत्, अतः सर्वे शोकाकुलाः आसन् । कुन्ती तेषां दुःखं ज्ञात्वा स्वपुत्रेषु एकं बकासुरस्य समीपं प्रेषयितुं प्रतिज्ञां कृतवती। एतत् श्रुत्वा भीमः चिन्तितवान् यत् ब्राह्मणस्य उपकारस्य प्रत्युपकारस्य समयः आगतः। ततः सः मृष्टान्न – भाण्डं गृहीत्वा बकासुरस्य समीपं गन्तुं सज्जः अभवत्।
एकपदेन उत्तरत
प्रश्न 1.
कः सनातनः धर्मः उक्तः ?
उत्तरम्ः
कृतप्रतिकृत धर्मः
प्रश्न 2.
“कृतं प्रतिकृतं ” इत्यस्य अर्थः कः ?
उत्तरम्:
उपकारस्य प्रत्युपकारः
प्रश्न 3.
एषः धर्मः कीदृश: ?
उत्तरम्ः
सनातनः
प्रश्न 4.
श्लोकस्य मुख्यः संदेशः कः ?
उत्तरम्:
प्रत्युपकारः
पूर्णवाक्येन उत्तरत
प्रश्न 1.
“कृतं प्रतिकृतं भूयात्” इत्यस्य अर्थः कः ?
उत्तरम्ः
यः अन्येन कृतः उपकारः, तस्य प्रत्युपकारः कर्तव्यः ।
प्रश्न 2.
सनातनधर्मः किम् शिक्षयति ?
उत्तरम्ः
सनातनधर्मः उपकारस्य प्रतिदानं कृतज्ञता च शिक्षयति ।
प्रश्न 3.
प्रत्युपकारस्य महत्त्वं किम् ?
उत्तरम्ः
प्रत्युपकारेण समाजे सद्भावना, विश्वासः, तथा सौहार्दं वर्धते।
प्रश्न 4.
अस्य श्लोकस्य जीवनोपयोगः कः ?
उत्तरम्ः
जीवनोपयोगः अस्ति यत् मनुष्यः कृतज्ञः भूत्वा परोपकारस्य प्रत्युपकारं करोति।
रिक्तस्थानानि पूरयत
(क) कृतं …………… भूयात् ।
(ख) एषः धर्मः ………….. अस्ति।
(ग) प्रत्युपकारः …………… सूचयति ।
(घ) उपकारस्य …………….. करणीयः।
उत्तरम्:
(क) प्रतिकृतं,
(ख) सनातनः,
(ग) कृतज्ञताम्,
(घ) प्रतिदानः ।
मिलत कुरुत
| क | ख |
| 1. कृतं प्रतिकृतं | कृतज्ञता शिक्षयति |
| 2. सनातनधर्मः | कर्तव्यं |
| 3. उपकारः | प्रत्युपकारः |
| 4. प्रतिदानम् | परहिताय कर्म |
उत्तरम्:
| क | ख |
| 1. कृतं प्रतिकृतं | प्रत्युपकारः |
| 2. सनातनधर्मः | कृतज्ञता शिक्षयति |
| 3. उपकारः | परहिताय कर्म |
| 4. प्रतिदानम् | कर्तव्यं |
संस्कृतेन लिखत
(क) One should return kindness.
उत्तरम्ः
कृतस्य प्रतिकृतं कर्तव्यम्।
(ख) Gratitude is a good quality.
उत्तरम्:
कृतज्ञता उत्तमः गुणः अस्ति।
(ग) Helping others is dharma.
उत्तरम्ः
परोपकारः धर्मः अस्ति।
विचारात्मक प्रश्नाः
(क) “कृतं प्रतिकृतं ” इति कथं समाजे उपयोगी भवति ?
उत्तरम्ः
एतेन समाजे विश्वासः, सहयोग:, तथा परस्पर – सहायता वर्धते, येन सामाजिक-सम्बन्धाः दृढाः भवन्ति।
(ख) प्रत्युपकारः किमर्थं आवश्यकः ?
उत्तरम्ः
प्रत्युपकारः मनुष्यं कृतज्ञं करोति तथा समाजे सद्भावनां स्थापयति।
सत्यं वा असत्यं लिखत
(क) उपकारस्य प्रत्युपकारः न आवश्यकः ।
(ख) कृतज्ञता उत्तमः गुणः अस्ति ।
(ग) सनातनधर्मः उपकारं शिक्षयति ।
(घ) प्रत्युपकारेण द्वेषः वर्धते ।
उत्तरम:
(क) असत्यम्
(ख) सत्यम्
(ग) सत्यम्
(घ) असत्यम्।
अधोलिखितानि वाक्यानि कथाक्रमानुसारं पुनः लिखत
(क) मृष्टान्न – भाण्डसहितः बकासुरस्य समीपं गन्तुम् उद्युक्तः भवति ।
(ख) स्वपुत्रेषु एकं बकासुरस्य समीपं प्रेषयामि इति कुन्ती प्रतिज्ञां कृतवती ।
(ग) पाण्डवाः एकचक्रनगरे कस्यचित् ब्राह्मणस्य गृहे निवसन्ति।
(घ) सन्धिनियमानुसारं प्रतिदिनं कश्चित् नगरवासी स्वेच्छया असुरस्य भक्ष्यं भवेत्।
(ङ) गृहस्वामिनः गृहे रोदनध्वनिं श्रुत्वा तत्र गता पाण्डवानां माता कुन्ती रोदनकारणं पृच्छति।
(च) तद्दिने पर्यायेण तस्यैव ब्राह्मणपरिवारस्य बलिदानस्य वार:. आसीत् ।
(छ) ततः शोकाकुलेन परिवारेण सा ज्ञापिता ।
(ज) यत् एकचक्रनगरवासिनां नातिदूरस्थितेन बकनामा । असुरेण सह सन्धिः अस्ति।
उत्तरम्:
(ग) पाण्डवाः एकचक्रनगरे कस्यचित् ब्राह्मणस्य गृहे निवसन्ति।
(ङ) गृहस्वामिनः गृहे रोदनध्वनिं श्रुत्वा तत्र गता पाण्डवानां माता कुन्ती रोदनकारणं पृच्छति।
(छ) ततः शोकाकुलेन परिवारेण सा ज्ञापिता ।
(ज) यत् एकचक्रनगरवासिनां नातिदूरस्थितेन बकनामा । असुरेण सह सन्धिः अस्ति।
(घ) सन्धिनियमानुसारं प्रतिदिनं कश्चित् नगरवासी स्वेच्छया असुरस्य भक्ष्यं भवेत्।
(च) तद्दिने पर्यायेण तस्यैव ब्राह्मणपरिवारस्य बलिदानस्य वारः आसीत् ।
(ख) स्वपुत्रेषु एकं बकासुरस्य समीपं प्रेषयामि इति कुन्ती प्रतिज्ञां कृतवती।
(क) मृष्टान्न-भाण्डसहितः बकासुरस्य समीपं गन्तुम् उद्युक्तः भवति।