वन्दे भारतमातरम् Class 7 Worksheet with Answers Sanskrit Chapter 1

Our free Class 7 Sanskrit Deepakam Worksheet and Class 7 Sanskrit Chapter 1 वन्दे भारतमातरम् Worksheet with Answers make learning easier and fun.

Class 7 Sanskrit Chapter 1 Worksheet वन्दे भारतमातरम्

Class 7 Sanskrit वन्दे भारतमातरम् Worksheet

वन्दे भारतमातरम् Worksheet

प्रश्न 1.
निम्नलिखित – प्रश्नानाम् उत्तरम् एकपदेन लिखत ।
(निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर एक पद में लिखिए ।)
(क) भारतमातुः मस्तके कः शोभते? ______________
(ख) विरामं विना कः नित्यं सञ्चरति ? ______________
(ग) ध्वजे विराजमानस्य चक्रस्य नाम किम् ? ______________
(घ) ध्वजस्य मध्ये नीलवर्णं किं शोभते ? ______________
(ङ) का: अस्माकं मातरः इव सन्ति? ______________
(च) ‘जयतु सैनिक:’ इति वक्तुम् अस्मान् कः प्रेरयति ? ______________

प्रश्न 2.
निम्नलिखित प्रश्नानाम् उत्तरं पूर्णवाक्येन लिखत ।
(निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर पूर्ण वाक्य में लिखिए ।)
(क) भारतस्य पञ्च तीर्थक्षेत्राणां नामानि लिखत ।
____________________________________

(ख) हिमालयस्य का विशिष्टता ?
____________________________________

(ग) भारतीयं विज्ञानं किं किं च परिपोषयति ?
____________________________________

(घ) चक्रं किं भावं बोधयति ?
____________________________________

(ङ) हरितवर्णः किं प्रदर्शयति ?
____________________________________

(च) त्रिवर्णयुतः राष्ट्रध्वजः कुत्र विलसति ?
____________________________________

प्रश्न 3.
शुद्ध-कथनस्य समक्षम् ‘आम्’ अशुद्ध-कथनस्य समक्षं ‘न’ इति लिखत |
(सही कथन के सामने ‘आम्’ गलत कथन के सामने ‘न’ लिखिए।)
(क) कृष्णा नदी अस्माकं माता इव अस्ति ।
____________________________________

(ख) ‘जयतु वैज्ञानिक:’ इति वक्तुम् अस्मान् प्रेरयति हरितवर्ण: ।
____________________________________

(ग) अरावलिः एकः श्रेष्ठः पर्वतः अस्ति ।
____________________________________

(घ) केशरवर्णः त्यागपरम्परायाः सूचकः।
____________________________________

(ङ) ध्वजमध्ये नीलवर्णः स्थितः अस्ति।
____________________________________

(च) कृषक – परिश्रमेण एव भारतभूमिः सस्यश्यामला सञ्जाता।
____________________________________

प्रश्न 4.
समुचितमेलनं कृत्वा लिखत ।
(उचित मिलान करके लिखिए।)

‘क’ स्तम्भः	‘ख’ स्तम्भः
(क) धवलवर्णः	(i) ध्वजस्य मध्ये शोभते ।
(ख) सततं चलनीयम्	(ii) भाषाद्वये वर्तते।
(ग) नीलवर्णं चक्रं	(iii) भारतमातुः मुकुटरूपेण मस्तके शोभते।
(घ) ‘वन्दे भारतम्’ इति गीतं	(iv) इत्यादीनि मङ्गलानि तीर्थक्षेत्राणि ।
(ङ) पर्वतराज हिमालय:	(v) शान्तेः प्रगत्याः च द्योतकः ।
(च) काशी, पुरी, गया, अयोध्या	(vi) इति भावं बोधयति चक्रम् ।

(क) धवलवर्णः शान्तेः प्रगत्याः च द्योतकः ”
____________________________________
____________________________________
____________________________________
____________________________________
____________________________________

प्रश्न 5.
मञ्जूषातः उचितपदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत ।
(मंजूषा से उचित पद को चुनकर रिक्त स्थान भरिए ।)

(क) धर्मचक्रे ______________ अराः सन्ति ।
(ख) ‘आनन्दमठः’ इति उपन्यासं ______________ लिखितवान् ।
(ग) ______________ पृथ्वीं स्वर्गं जेतुं शक्ताः ।
(घ) ______________ एका पवित्रा नदी अस्ति।
(ङ) ______________ एकं मङ्गलं तीर्थक्षेत्रम् अस्ति।
(च) त्रिवर्णयुतः ______________ भारतमातुः हस्ते विलसति ।

प्रश्न 6.
अधोलिखितपदानां मूलशब्दं विभक्तिं वचनं च लिखत ।
(निम्न पदों के मूल शब्द, विभक्ति और वचन लिखिए ।)

प्रश्न 7.
रेखांकितपदानि आधृत्य उदाहरणानुसारं प्रश्ननिर्माणं कुरुत ।
(रेखांकित पदों के आधार पर उदाहरण के अनुसार प्रश्न निर्माण कीजिए ।)
उदाहरणम्- ध्वजस्य मध्ये चक्रं शोभते । → कस्य मध्ये चक्रं शोभते?

(क) अहं मातुः वन्दनं करोमि ।
____________________________________

(ख) भारतभक्ताः स्वर्गं जेतुं शक्ताः ।
____________________________________

(ग) धवलवर्णः अस्मान् ‘जयतु वैज्ञानिक : ‘ इति वक्तुं प्रेरयति ।
____________________________________

(घ) सूर्य: विरामं विना नित्यं सञ्चरति ।
____________________________________

(ङ) वयम् अस्यां भूम्यां जन्म प्राप्तवन्तः ।
____________________________________

(च) ध्वजे विराजमानस्य चक्रस्य नाम धर्मचक्रम् ।
____________________________________

प्रश्न 8.
हिन्दीभाषया वा आंग्लभाषया अनुवादं कुरुत ।
(हिंदी अथवा अंग्रेज़ी भाषा में अनुवाद कीजिए ।)
(क) नद्याः कष्टानि सहमाना प्रवहन्ति ।
____________________________________

(ख) अस्मिन् राष्ट्रध्वजे त्रिवर्णाः विराजन्ते ।
____________________________________

(ग) रत्नाकरः भारतमातुः चरणौ प्रक्षालयति।
____________________________________

(घं) श्वेतवर्ण: सत्यस्य द्योतकः अस्ति ।
____________________________________

(ङ) केशरवर्णः वीराणां बलिदानं सूचयति ।
____________________________________

(च) कृषकबान्धवाः भारतभूमिं स्वेदबिन्दुभिः सिञ्चन्ति ।
____________________________________

प्रश्न 9.
रञ्जितपदानि शुद्धानि कृत्वा वाक्यानि पुनर्लिखत ।
( रंगीन पदों को शुद्ध करके वाक्य पुनः लिखिए |)

यथा
श्रेष्ठाः पर्वताः भारतभूमौ विराजते ।
श्रेष्ठाः पर्वताः भारतभूमौ विराजन्ते ।

(क) ध्वजे विराजमानाः वर्णः विशिष्टं सन्देशं प्रयच्छन्ति।
____________________________________

(ख) सततं चलनीयम् इति भावं चक्रं बोधयतः ।
____________________________________

(ग) ध्वजस्य मध्ये नीलवर्णं चक्रं शोभन्ते ।
____________________________________

(घ) इदं गीतं कस्यां भाषायां सन्ति?
____________________________________

(ङ) आवां राष्ट्रध्वजस्य विषये ज्ञातुम् इच्छामः ।
____________________________________

(च) अहं भारतमातुः विषये जानीमः ।
____________________________________

प्रश्न 10.
अधोदत्तं चित्रं दृष्ट्वा तदाधारितानि पञ्च / षड् वाक्यानि संस्कृतेन लिखत ।
(नीचे दिए गए चित्र को देखकर उस पर आधारित पाँच / छह वाक्य संस्कृत में लिखिए |)

____________________________________
____________________________________
____________________________________
____________________________________
____________________________________

प्रश्न 11.
प्रदत्तवाक्येभ्यः कर्तृपदं क्रियापदं च चित्वा रिक्तस्थाने लिखत ।
(दिए गए वाक्यों से कर्ता पद और क्रिया पद चुनकर रिक्त स्थान में लिखिए ।)

	कर्तृपदम्	क्रियापदम्
(क) भारतभूमौ श्रेष्ठाः पर्वताः विराजन्ते ।	पर्वताः	विराजन्ते
(ख) वर्णाः विशिष्टं सन्देशं प्रयच्छन्ति ।
(ग) सूर्य विरामं विना नित्यं सञ्चरति ।
(घ) वयं भारतमातुः नित्यं वन्दनं कुर्मः ।
(ङ) अस्मिन् चक्रे चतुर्विंशतिः अराः सन्ति ।
(च) वीराणां बलिदानं सूचयति एषः वर्णः ।

प्रश्न 12.
प्रदत्तानि पदानि यथोचितस्थाने लिखत ।
(दिए गए पदों को उचित स्थान पर लिखिए।)

बहुविकल्पीय प्रश्नाः

प्रश्न 1.
प्रदत्तविकल्पेभ्यः उचितम् उत्तरं चिनुत । (दिए गए विकल्पों से सही उत्तर चुनिए ।)
(क) ध्वजमध्यस्थः कः वर्णः विराजते ?
(i) हरित:
(ii) धवल:
(iii) रक्तः

(ख) ‘जयतु सैनिक:’ इति वक्तुं कः प्रेरयति ?
(i) कृषकः
(ii) केशरवर्णः
(iii) श्वेतवर्णः

(ग) के पृथ्वीं स्वर्गं च जेतुं शक्ता: ?
(i) भारतभक्ताः
(ii) वैदेशिका:
(iii) नर्तका:

(घ) भारतीयं विज्ञानं किं परिपोषयति ?
(i) प्रगतिं
(ii) सुरक्षा
(iii) द्वयोः

(ङ) अस्मिन् पाठे का नदी वर्णिता नास्ति ?
(i) गोदावरी
(ii) नर्मदा
(iii) कामाख्या

(च) वर्ण: : केशर:, नदी : यमुना, पर्वत: :: ?
(i) काशी
(ii) विन्ध्यः
(iii) श्रेष्ठः

(छ) ‘वन्दे’ इति क्रियापदस्य कर्तृपदं किम् ?
(i) त्वम्
(ii) अहम्
(iii) यूयम्

प्रश्न 2.
कोष्ठकात् उचितपदं चित्वा रिक्तस्थानं पूरयत ।
(कोष्ठक से सही पद को चुनकर रिक्त स्थान भरिए ।)

(क) अस्माकं राष्ट्रध्वजे ______________ वर्णाः सन्ति । (द्वि/त्रयः/ चत्वारः)
(ख) शौर्यपरम्परायाः सूचकः वर्णः ______________ अस्ति। (धवलः/कृष्णः/केशर 🙂
(ग) ______________ कष्टानि सहमाना अपि नित्यं प्रवहति । (पर्वत: /नदी/पुरी)
(घ) न विरम सततं चल इति आवां ______________ बोधयति । ______________ चक्रं / पर्वतः / तीर्थः)
(ङ) अहं ______________ वन्दनं करोमि। (माता/पिता/मातुः)
(च) ‘आनन्दमठः’ एक: ______________ वर्तते । (गीतं/उपन्यासः/नाटकम्)