Check the below Class 9 Sanskrit MCQ Questions and Chapter 3 आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति सः पण्डितः MCQ based on the latest exam pattern.
आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति सः पण्डितः Class 9 MCQ Questions
Class 9 Sanskrit Chapter 3 MCQ Online Test
एकपदेन उत्तरत
प्रश्न 1.
पण्डितः कस्य समानं सर्वभूतेषु पश्यति?
उत्तरम्ः
आत्मनः
प्रश्न 2.
“आत्मवत्” इत्यस्य अर्थः किम् ?
उत्तरम्ः
स्वस्वरूपेण, आत्मवत्
प्रश्न 3.
पण्डितः कथं ज्ञायते ?
उत्तरम्ः
सः सर्वभूतेषु आत्मसमत्वं पश्यति
प्रश्न 4.
श्लोकस्य मुख्यं संदेशं किम् ?
उत्तरम्ः
सर्वेषां प्रति समानदृष्टिः एव पाण्डित्यं प्रदर्शयति
पूर्णवाक्येन उत्तरत
प्रश्न 1.
“आत्मवत् सर्वभूतेषु पश्यति सः पण्डितः” कथं अर्थवान् अस्ति?
उत्तरम्:
य: मनुष्यः सर्वभूतानि स्वात्मनः सदृशं पश्यति, सः सत्यपाण्डितः।
प्रश्न 2.
पण्डितस्य मुख्यं गुणं किम् ?
उत्तरम्ः
सर्वभूतानि आत्मवत् पश्यति, एवं सः समत्वम्, करुणा च धारणं करोति।
प्रश्न 3.
आत्मसमत्वस्य लाभः कः ?
उत्तरम्ः
आत्मसमत्वेन द्वेषः, अहंकार:, तथा मतभेदः न भवति।
प्रश्न 4.
पाण्डित्यं केवलं विद्यान्नैव, कथं प्रकटते?
उत्तरम्ः
पाण्डित्यं विद्यानन्तरम्, सर्वेषां प्रति समानदृष्ट्या, करुणा च प्रकटते।
रिक्तस्थानानि पूरयत
(क) पण्डितः सर्वभूतेषु ……… पश्यति ।
(ख) आत्मवत् दृष्टिः …………. प्रदर्शयति।
(ग) यः सर्वभूतानि आत्मवत् पश्यति, सः ………….. ।
(घ) आत्मसमत्वेन मनुष्यः ………….. प्राप्तुम् अर्हति।
उत्तरम्:
(क) आत्मवत्,
(ख) समानता करुणा,
(ग) पण्डितः,
(घ) शान्ति, पाण्डित्यं ।
मिलयत कुरुत
| क | ख |
| 1. पण्डितः | (i) श्लोकस्य मुख्यः संदेशः |
| 2. आत्मसमत्वम् | (ii) पाण्डित्यस्य लक्षणम् |
| 3. करुणा | (iii) द्वेषस्य नाशः |
| 4. समानदृष्टिः | (iv) आत्मवत् सर्वभूतेषु पश्यति |
उत्तरम्:
| क | ख |
| 1. पण्डितः | (iv) आत्मवत् सर्वभूतेषु पश्यति |
| 2. आत्मसमत्वम् | (iii) द्वेषस्य नाशः |
| 3. करुणा | (ii) पाण्डित्यस्य लक्षणम् |
| 4. समानदृष्टिः | (i) श्लोकस्य मुख्यः संदेशः |
संस्कृतेन लिखत
प्रश्न 1.
“A wise person sees all beings as himself.”
उत्तरम्ः
पण्डितः सर्वभूतेषु आत्मवत् पश्यति।
प्रश्न 2.
“Equality leads to wisdom.”
उत्तरम्ः
समानदृष्टिः पाण्डित्यं जनयति।
प्रश्न 3.
“Compassion is the mark of a wise person.”
उत्तरम्ः
करुणा पण्डितस्य लक्षणम्।
विचारात्मक – प्रश्नाः
प्रश्न 1.
“आत्मवत् सर्वभूतेषु पश्यति” इति कथं व्यवहारे फलदायी भवति?
उत्तरम्ः
यः मनुष्यः सर्वेषां प्रति आत्मवत् दृष्टिं धारयति सः द्वेष, मतभेद, तथा अहंकारं त्यजति । एवं सः समाजे शान्ति, सद्भावना, तथा सहयोगं उत्पन्नं करोति ।
प्रश्न 2.
श्लोकस्य आध्यात्मिक महत्वं किम् ?
उत्तरम्:
श्लोकः मानवस्य आत्म-ज्ञान, करुणा, तथा समत्वम् महत्त्वं सूचयति । आत्मा सर्वभूतानि समानं इत्येव आध्यात्मिक उन्नतिः साध्यते ।
रेखांङ्कितपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत
(क) भारतदेश: बहूनां ब्रह्मर्षीणां भूमिः अस्ति।
(ख) नामदेवमहाराजः महाराष्ट्रस्य प्रसिद्ध: महात्मा आसीत् ।
(ग) कपिलः माधवी च अवकाशकाले मातुलगृहं गतवन्तौ ।
(घ) तौ शुनकं मारयितुं धावितवन्तौ ।
(ङ) शुनकः भयेन आक्रोशं कृतवान्।
(च) मातामही तं प्रसङ्गः दृष्टवती ।
(छ) नामदेवः शुनकस्य पृष्ठे अनुधावति ।
(ज) सर्वेषु जीवेषु भगवन्तं दृष्टवान्।
(झ) नामदेव : हस्ते घृतपात्रं गृहीतवान् ।
(ञ) तस्य कीर्तने देवः पाण्डुरङ्गः नृत्यं कृतवान्।
उत्तरम्:
(क) केषां,
(ख) क:,
(ग) कदा,
(घ) कं,
(ङ) केन,
(च) का,
(छ) कस्य,
(ज) स:,
(झ) किं,
(ञ) कः ।
मंञ्जूषातः उचितपदानि अवचित्य रिक्तस्थानानि पूरयत
ब्रह्मर्षीणां, भूतदया, करुणायाः, मातुलगृहं, भयेन, प्रियसुहृत्
(क) भारतदेशः बहूनां …………… महात्मनां च भूमिः ।
(ख) तेषां चरित्रेषु प्रतिपदं ……….. समता क्षमा च प्राप्यन्ते।
(ग) नामदेवमहाराजः स्वीयव्यवहारेण ……….महान्तम् आदर्शम् उपस्थापितवान्।
(घ) कपिलः माधवी च अवकाशकाले गतवन्तौ ।
(ङ) शुनकः ………….. आक्रोशं कुर्वन वेगेन धावितवान् ।
(च) देवः पाण्डुरङ्गः नामदेवस्य ………….. आसीत्।
(घ) संस्कृतम् सर्वदा आनन्द ………… दम् अस्ति।
उत्तरम्ः
(क) ब्रह्मर्षीणां,
(ख) भूतदया,
(ग) करुणाया:,
(घ) मातुलगृहं,
(ङ) भयेन,
(च) प्रियसुहृत् ।
अधोलिखितानि वाक्यानि कथाक्रमानुसारेण लिखत
(क) धावन् शुनकः अदृश्यः जातः, तस्य स्थाने पाण्डुरङ्गः आर्विभूतः ।
(ख) कपिलः माधवी च अवकाशकाले मातुलगृहं गतवन्तौ ।
(ग) नामदेवः घृतपात्रं गृहीत्वा शुनकस्य पृष्ठे अनुधावितवान् ।
(घ) मातामही बालकाभ्यां नामदेवस्य कथां श्रावितवती ।
(ङ) बुभुक्षितः शुनकः मन्दिरात् रोटिकां गृहीत्वा धावितवान् ।
(च) क्रीडावेलायां तौ कञ्चन शुनकं पाषाणखण्डेषु मारयितुं धावितवन्तौ ।
उत्तरम्:
(ख) कपिलः माधवी च अवकाशकाले मातुलगृह गतवन्तौ ।
(च) क्रीडावेलायां तौ कञ्चन शुनकं पाषाणखण्डेषु मारयितुं धावितवन्तौ।
(घ) मातामही बालकाभ्यां नामदेवस्य कथां श्रावितवती ।
(ङ) बुभुक्षितः शुनकः मन्दिरात् रोटिकां गृहीत्वा धावितवान्।
(ग) नामदेवः घृतपात्रं गृहीत्वा शुनकस्य पृष्ठे अनुधावितवान् ।
(क) धावन् शुनकः अदृश्यः जातः, तस्य स्थाने पाण्डुरङ्गः आर्विभूतः ।